Ғабит Мүсірепов (1902 - 1985)
Ғабит Мүсірепов
Дереккөз: Үлкен Ресей энциклопедиясы
Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов 1902 жылы 22 наурызда Ресей империясының (қазіргі – Қазақстан Республикасы) Солтүстік Қазақстан облысы, Жамбыл ауданы, Жаңажол ауылында дүниеге келген. Омбы ауыл шаруашылығы институтын (қазіргі – Пётр Столыпин атындағы Омбы мемлекеттік аграрлық университеті, Ресей) бітірген.
1928 жылдан 1931 жылға дейін Қазақ мемлекеттік әдебиет баспасының бас редакторы және «Жаңа әдебиет» журналы редакциялық алқасының мүшесі болып жұмыс істейді, ауылдардағы сауатсыздықты жою саясаты жүргізілген кезеңде оқулықтар дайындайды. Кейін «Социалистік Қазақстан» газетінің (қазіргі – «Егемен Қазақстан» басылымы) және «Ара» («Шмель») журналының редакторы болды, республиканың Халық Комиссарлары Кеңесі жанындағы Өнер істері жөніндегі басқарманың жұмысын басқарды. 1938 жылдан бастап Жазушылар одағының ұлттық бөлімшесінің басқарма мүшесі болады.
Әдеби қызметін 1925 жылы бастады, алғашқы танымал туындысы – азамат соғысына арналған «Тулаған толқында» (1928) повесі. Ол аттас операның негізіне айналған және қазақ мәдениетінің Алтын қорына енген «Қыз Жібек» музыкалық драмасының авторы.
Ғ. Мүсірепов қазақ киносының бастауында тұрғандардың бірі. 1938 жылы жарық көрген «Амангелді» кинофильмі (режиссері – Моисей Левин) сценарийінің Бейімбет Майлин және Всеволод Ивановпен бірлесіп жазған авторларының бірі болды. Басқа да маңызды драмалық туындыларының қатарында қазақ театрының классикасына айналған «Қозы Көрпеш – Баян Сұлу», «Ақан сері – Ақтоқты», «Қайран Майра» (немесе «Аққан жұлдыз») шығармалары бар. 1992 жылы Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің Қаулысымен Алматыдағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театрына Ғабит Мүсіреповтің есімі берілді.
Ұлы Отан соғысы туралы «Қазақ сарбазы», Қазақстанның урбанизациялануы мен қазақтардың жұмысшы қозғалысына қатысуы жайлы дилогия — «Оянған өлке» және «Жат қолында», сондай-ақ «Ұлпан» романдарының, қазақ жастары туралы «Кездеспей кеткен бір бейне» лирикалық повесінің авторы.
Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының төрағасы (1956–1962, 1964–1966), КСРО Жазушылар одағының хатшысы, КСРО және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты, Қазақстан Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің мүшесі болды. Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі (1958), Қазақ КСР-інің халық жазушысы (1984), Социалистік Еңбек Ері (1974).
Қазақ әдебиетінің, драматургиясы мен мәдениетінің дамуына елеулі үлес қосты, орыс классиктері мен заманауи авторлардың шығармаларын қазақ тіліне аударды. Әлемнің 30-дан астам тіліне аударылған 600-ге жуық туындының (романдар, әңгімелер, повестер, драмалар, қара сөзбен жазылған поэма, мақалалар, баяндама мәтіндері, сценарийлер, очерктер, аудармалар) авторы.
1962 жылы Ғабит Мүсірепов актриса Раиса Мұхамедияровамен танысады, ол кезде жазушы 60 жаста, ал актриса 23 жаста еді. 1964 жылы олар ресми түрде некеге тұрады. Бұл одақ арадағы үлкен жас айырмашылығына (37 жас) байланысты қоғамда үлкен резонанс тудырды. Олардың бірлескен өмірі шамамен 6–8 жылға созылды: әртүрлі деректер бойынша, ажырасу 1970 немесе 1972 жылы болған. Ажырасқандарына қарамастан, Ғабит Мүсірепов өмірінің соңына дейін Раиса Мұхамедиярованы «мәңгілік махаббатым» деп атап өтті.
1985 жылы 31 желтоқсанда дүниеден өтті.
Дереккөздер: