Дүниежүзі қазақтарының құрылтайы
Дүниежүзі қазақтарының құрылтайы - бұл қазақтарды біріктіруге, ұлтты этномәдени дамытуға және жаңғыртуға бағытталған тұрақты халықаралық іс-шара.
«Құрылтай» съезд, жиналыс деген ұғымды білдіреді. Бұл ұғым шашыраңқы көшпелі тайпалар біріккен ортағасырлық дәуірде кең таралған. Біртіндеп құрылтайлар қазақтар мен басқа да түркі халықтарының қоғамдық-саяси өмірінде маңызды орын алды.
Тәуелсіздік алғаннан кейін шетелде тұратын қазақтардың тарихи Отанына, яғни Тәуелсіз Қазақстанға оралуына нақты мүмкіндік туды. 1992 жылғы 27 тамызда Министрлер Кабинетінің «Дүниежүзі қазақтарының конгресіне дайындық және оны өткізу туралы» қаулысы қабылданды. Ұйымдастыруға бүкіл Қазақстан халқы бірігіп көмек көрсетті, қоғамдық және коммерциялық ұйымдар белсене қатысты.
Бірінші құрылтай Алматыда 1992 жылдың 28 қыркүйегі мен 4 қазаны аралығында 30 елден келген қазақ диаспорасы өкілдерінің қатысуымен өтті. Бұл құрылтайда Бүкіләлемдік қазақтар қауымдастығы құрылып, оның президиумының төрағасы Нұрсұлтан Назарбаев болып тағайындалды. Қазақстан және шет елдер ғалымдарының қатысуымен ғылыми-практикалық конференциялар өтті. Жергілікті ұлт өкілдері Қазақстанға оралған жағдайда оларды әлеуметтік қорғау бойынша бірқатар құжаттар қабылданды.
Нұрсұлтан Назарбаев Дүниежүзі қазақтарының бірінші құрылтайында, 1992 жыл
Дереккөз: Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің қызметі хроникасы
1992 жылдан бері Дүниежүзі қазақтарының бес құрылтайы өтті.
Дүниежүзі қазақтарының II құрылтайы 2002 жылдың қазан айында Түркістанда өтті. Осы уақытқа дейін Қазақстанға 200 мыңға жуық қазақ оралды.
Үш жылдан кейін, 2005 жылы Астанада ІІІ Дүниежүзілік құрылтай өтті. Салтанатты шара жаңа ашылған Үкімет үйінде ұйымдастырылды. Осында Дүниежүзілік қазақтар қауымдастығы президиумының төрағасы мен оның орынбасары сайланды. Нұрсұлтан Назарбаев бірауыздан ашық дауыс беру арқылы қайта сайланып, оның орынбасарлығына Талғат Мамашев тағайындалды.
IV құрылтай 2011 жылы Тәуелсіздік сарайында өтті. Оған 660 делегат қатысты, олардың арасында шығармашылық, ғылыми және педагогикалық зиялы қауым, бизнес, спорт, мемлекеттік және қоғамдық ұйымдар, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері болды.
Нұрсұлтан Назарбаев Дүниежүзі қазақтарының IV құрылтайында, 2011 жыл
Дереккөз: Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің қызметі хроникасы
Дүниежүзі қазақтарының V құрылтайы 2017 жылдың маусым айында өтті. Оған 40 елде тұратын қазақтар келді. Кездесуде Қазақстан Президенті қазақтардың тарихи отанына оралуын жеңілдететін «Отандастар» қорын құру жоспары туралы мәлімдеді. Сонымен қатар, мемлекеттік тілдің кириллицадан латын әліпбиіне көшу сияқты өзекті тақырып та қозғалды. Назарбаев қазақ әліпбиін өзгертуді көп созбауға шақырды.
Нұрсұлтан Назарбаев Дүниежүзі қазақтарының V құрылтайында, 2017 жыл
Дереккөз: Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің қызметі хроникасы
Қазақтардың Дүниежүзілік құрылтайы ұлттық жаңғыру, шетелдегі отандастарды қолдау, мәдени және әлеуметтік даму міндеттерін шешеді, сондай-ақ қазақ халқы мен оның диаспорасының маңызды мәселелерін талқылау үшін тұғырнама қызметін атқарады. Құрылтай аясында ғылыми конференциялар, мәдени іс-шаралар өтіп, бүкіл әлем бойынша қазақтардың бірлігін нығайтуға бағытталған негізгі құжаттар қабылданады.
Дереккөздер: