Украина дағдарысын реттеу мәселелері талқыланатын, Ресей, Украина, Германия және Франция көшбасшыларының, сондай-ақ бұл елдердің Сыртқы істер министрлігінің(СІМ) өкілдерінің келіссөздерін «Нормандия форматындағы» кездесулер деп атайды.
«Нормандия төрттігі» форматы 2014 жылдың жазында Францияда өткен кездесуден кейін қалыптасты. 6 маусымда Нормандияда (Францияның солтүстік-батысындағы тарихи аймақ) Гитлерге қарсы коалиция одақтастарының Нормандияға кіргізілгенінің 70 жылдығына арналған салтанатты іс-шаралар барысында Ресей, Франция, Германия және Украина президенттерінің қатысуымен бірқатар кездесулер өтті.
Франция Президенті Франсуа Олланд пен Германия Канцлері Ангела Меркель Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путин мен Украина Президенті Петр Порошенконың кездесуінің ұйымдастырушылары болды. Мемлекет басшылары Украинаның оңтүстік-шығысындағы қантөгісті тезірек тоқтатуды, сондай-ақ екі жақтың да, Украин қарулы күштерінің де, Украинаны федерациялауды жақтаушылардың әскери іс-қимылдарын тоқтатуды жақтады.
Германия, Ресей, Украина және Франция көшбасшылары «норманд форматында» 2014 жылдың 17 қазанында Миланда (Италия) қайта кездесті. Владимир Путин, Ангела Меркель, Франсуа Олланд және Петр Порошенко Украинаның оңтүстік-шығысындағы жағдайды бейбіт реттеу жолдарын, сондай-ақ ресейлік газды украиналық аумақ арқылы еуропалық тұтынушыларға жеткізу мәселелерін талқылады.
2015 жылғы 11–12 ақпанда Минскіде (Беларусь) Ресей, Франция, Германия және Украина көшбасшыларының үшінші кездесуі өтті. Келіссөздер шамамен 16 сағатқа созылды. Минскідегі келіссөздердің нақты қорытындысы ретінде екі құжат қабылданды.
Бірінші құжат – бұл Украинадағы жағдайды реттеу жөніндегі Байланыс тобы қабылдаған Минск уағдаластықтарын іске асыруға бағытталған шаралар кешені. Бұл құжат атысты тоқтатуды және екі жақтың да барлық ауыр қару-жарақтарын 50-ден 140 километрге дейінгі қауіпсіздік аймағын құру үшін тең қашықтықтарға әкетуді көздеді. Сонымен қатар, Минск құжаты Украинада орталықсыздандыруды (децентрализация) қоса алғанда, конституциялық реформа жүргізуді, Луганск және Донецк облыстарының жекелеген аудандарына ерекше мәртебе беруді және тұтқындармен алмасуды қарастырды.
Екінші құжат – «Нормандия төрттігі» көшбасшылары қабылдаған Минск келісімдерін орындау жөніндегі шаралар кешенін қолдау туралы декларация болды.
«Нормандия форматындағы» келіссөздер әртүрлі деңгейлерде көп өткізілді. Төрт елдің (Ресей, Украина, Германия, Франция) жоғары деңгейдегі көшбасшыларының кездесуі 5 рет, ал Сыртқы істер министрлігі (СІМ) басшыларының кездесуі 14 рет өткен.
Кездесулерде тараптар қарастырған мәселелердің ішінде Минск келісімдерін іске асыру, Донбассқа гуманитарлық жүктерді жеткізу үшін жағдай жасау, жанжал тараптары арасындағы тұтқындармен алмасу, қару-жарақты бөлініс шебінен әкету, Донбасс аумағын минадан тазарту және т.б. болды.
«Нормандия төрттігі» аясындағы кездесулер 2014–2015 жылдары Украинаның оңтүстік-шығысындағы жанжалды тұрақтандыру бойынша бірқатар келісімдер жасасуда маңызды рөл атқарды. Алайда, кейіннен келіссөздерге қатысушылардың ұстанымдары өзгеріп (яғни, айырмашылықтар өсті), дағдарыс әскери қақтығысқа ұласты.
Дереккөздер:
«Менің өмірім. Тәуелсіздікке» кітабы бойынша іздеу