Ново-Огарев келіссөздері
Ново-Огарёв келіссөздері (Новоогарёв процесі) – бұл 1991 жылдың сәуір айында басталған және Кеңес Социалистік Республикалар Одағы (КСРО) республикалары арасында жаңа одақтық шартты құру процесі. Келіссөздер өткізілген жеріне – КСРО Президенті Михаил Горбачевтің Ново-Огарёводағы резиденциясына байланысты осылай аталды. Келіссөздердің басты мақсаты – КСРО-ның құрылымын реформалау арқылы Кеңес Одағын құтқаратын жаңа Одақтық шартты құру болды.
Келіссөздерге тоғыз одақтық республиканың (РКФСР, Украин КСР, Белорус КСР, Қазақ КСР, Өзбек КСР, Әзірбайжан КСР, Тәжік КСР, Қырғыз КСР және Түрікмен КСР) басшылары, сондай-ақ одақтық орталық (КСРО президенті) дербес қатысушы ретінде қатысты. 1991 жылғы 23 сәуірдегі кездесу процеске бастау берді. 1991 жылғы 23 шілдеде жаңа Одақтық шарттың қағидаттары туралы декларацияға қол қойылды, ол «9+1» мәлімдемесі (тоғыз республика және КСРО Президенті) ретінде белгілі. Бұл мәлімдеме бойынша Шартқа 1991 жылғы 20 тамызда қол қою көзделді.
Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Ново-Огареводағы кездесу қатысушыларымен, 1991 жылғы сәуір
Дереккөз: 100urokov.ru
Жаңа Одақтық шарт Егеменді Мемлекеттер Одағын (ЕМО/ССГ) – республикалар егеменді мемлекеттер ретінде танылатын, өздерінің құрылымын, билік және басқару жүйесін өз бетінше анықтайтын, сондай-ақ барлық саяси билікке ие болатын федерацияны құруы керек еді. Алайда, Қарулы күштер, макроэкономика және сыртқы саясат ортақ болып қала беруі тиіс болды.
Алайда, шартқа қол қою 1991 жылғы Тамыз бүлігіне (ГКЧП – КСРО-дағы Төтенше жағдай жөніндегі мемлекеттік комитет) байланысты тоқтатылды. ГКЧП Шартқа қол қоюға жол бермеу мақсатында Михаил Горбачевті қызметінен шеттетті.
1991 жылы 8 желтоқсанда Ресей, Украина және Беларусь елдері КСРО-ның өмір сүруін тоқтату және Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын (ТМД) құру туралы Беловеж келісіміне қол қойды. 21 желтоқсанда келісімге басқа республикалар да қосылды. КСРО Президенті Михаил Горбачев 1991 жылғы 25 желтоқсанда қызметінен кетті, бұл КСРО-ның аяқталғанын және Ново-Огарёв процесінің мәңгілікке тоқтағанын білдірді.
Дереккөздер: