КСРО-дағы атом бомбасының алғашқы сынағы
Бірінші кеңестік атом бомбасы РДС-1
Дереккөз: Мәскеулік суворовшылар сайты
КСРО-дағы алғашқы атом бомбасының сынағы 1949 жылдың 29 тамызында таңғы сағат 7:00-де Қазақ Советтік Социалистік Республикасындағы (ҚазССР) Семей полигонында өтті. Сынақ физиктер Игорь Курчатов пен Юлий Харитонның басшылығымен әзірленген РДС-1 бомбасымен жүргізілді. РДС-1 шамамен массасы 4,6–4,7 тонна, ұзындығы шамамен 3,3–3,7 метр және диаметрі 1,5 метр болатын авиациялық плутоний атом бомбасы болды. Жарылыс қуаты тротил эквивалентінде 22 килотоннаны құрады. Арнайы орнатылған 37 метрлік мұнараға бекітілген бомба жарылыс эпицентрінен 800 метр қашықтықта салынған екі-үш қабатты үйді толығымен жойды, сонымен қатар 5 километр радиустағы қалалық үлгідегі барлық бөренелі және қалқанды үйлер қирады. Жарылыс теміржол көпірін қиратып, онда тұрған пойыз вагондарын лақтырып жіберді.
РДС-1-дің жарылуы
Дереккөз: Lenta.ru
Семей полигонында өткізілген РДС-1-дің алғашқы сынағынан кейін ауқымды аумақтар радиоактивті ластануға ұшырады, оның ішінде Алтай өлкесінің 11 әкімшілік ауданы бар. Долонь ауылы маңында тіркелген радиацияның максималды мөлшері 200 рентгеннен асып түсті, бұл адам үшін өте қауіпті деңгей болатын. Радиоактивті заттар топыраққа, суға және тағам өнімдеріне түсіп, қоршаған ортаның ұзақ мерзімді ластануына әкелді. Ядролық бөлініс жауын-шашынмен жер асты суларына, одан әрі адам тағамына еніп, радиацияны арттырды. Нәтижесінде, Қазақстан мен Ресейдің бірқатар аймақтарында ауыр аурулардың (соның ішінде онкологиялық аурулардың) санының өсуі, сондай-ақ балалардағы тума патологиялар санының көбеюі байқалды, бұл бірнеше ұрпақтың денсаулығына кері әсерін тигізді.
Сынақ құпия жүргізілді, алайда америкалық барлау қызметтері көп ұзамай атмосферадағы жарылыс іздерін анықтады. 1949 жылдың 23 қыркүйегінде Америка Құрама Штаттарының (АҚШ) президенті Гарри Трумэн Советтік Социалистік Республикалар Одағының (КСРО) атомдық жарылыс өткізгенін ресми түрде мәлімдеді. КСРО-дағы ядролық қару сынағы туралы хабарламаны Совет Одағының Телеграф агенттігі (ТАСС) 1949 жылдың 25 қыркүйегінде жариялады.
Бомбаның макеті (оның корпусы, РДС-1 заряды және зарядты жарған пульт) Бүкілресейлік эксперименталды физика ғылыми-зерттеу институтының (РФЯЦ-ВНИИЭФ) Ядролық қару мұражайында сақтаулы.
Дереккөздер: