Қасиетті Апостол Андрей Первозванный Ордені
Қасиетті Апостол Андрей Первозванный Ордені Ресей империясындағы алғашқы орден және ең жоғары награда. Награданы XVII ғасырдың соңында I Петр патша Андрей Первозванный апостолдың құрметіне тағайындаған. Орденнің ресми статуты (сипаттамасы, марапаттау және тағу тәртібі) 1720, 1729, 1744 жылдары жасалып, 1797 жылы түпкілікті бекітілді.
Орыс патшалары (императорлар) орденмен әскери ерліктері үшін, сондай-ақ мемлекеттік қызметі үшін марапаттады. 1797 жылдан бастап барлық ресейлік ұлы князьдер сәби кезінде шоқындырылғанда, ал императорлық қаннан шыққан князьдер кәмелеттік жасқа толғанда осы орденді алды. Бастапқыда награданың бір дәрежесі болды, алайда 1797 жылы алмас әшекейлері бар ерекше, жоғары дәрежесі енгізілді. Орденнің ұраны: «Сенім және адалдық үшін» («За веру и верность») болды. 1917 жылға дейін бұл награданы 1 мыңнан астам адам алды, олардың жартысына жуығы шетел азаматтары еді.
Советтік Ресейде ең жоғары награда ретінде алдымен Қызыл Ту ордені (орден Боевого Красного Знамени), одан кейін Ленин ордені, ал 1934 жылы – Кеңес Одағының Батыры атағы болып белгіленді.
1998 жылы 1 шілдеде Ресей Федерациясы Президенті Борис Ельциннің Жарлығымен Қасиетті Апостол Андрей Первозванный Ордені Ресей Федерациясының ең жоғары мемлекеттік наградасы ретінде қайта қалпына келтірілді.
Статутқа сәйкес, орденмен Ресейдің «өркендеуіне, ұлылығына және даңқына ықпал ететін ерекше еңбектері үшін» көрнекті мемлекет және қоғам қайраткерлері мен басқа да Ресей азаматтары марапатталады. Сонымен қатар, ол «Ресей Федерациясы алдындағы ерекше еңбектері үшін» шет мемлекеттердің басшылары мен үкімет басшыларына да берілуі мүмкін.
Қасиетті Апостол Андрей Первозваный ордені жұлдызбен, лентамен және шынжырымен
Дереккөз: РИА Жаңалықтар
Орденнің төсбелгісі көк эмальмен қапталған алтын жалатылған күміс қиғаш крест түрінде жасалған, онда айқышқа шегеленген Қасиетті Апостол Андрей Первозваный бейнесі бейнеленген. Кресттің ұштарында алтын S, A, P, R әріптері (латын) бар. Sanctus Andreas Patronus Russiae – Әулие Андрей Ресейдің қамқоршысы). Крест көк эмальмен қапталған лентамен жалғанған үш тәжбен көмкерілген қос басты қыранның бедерлі алтын жалатылған мүсініне салынған. Белгінің сырт жағында бүркіттің кеудесіне ақ эмальмен қапталған лента қойылған. Оған – «Сенім мен адалдығы» үшін орденінің ұраны қара эмальмен қапталған түзу әріптермен жазылған, лентаның астында белгі нөмірі жазылған. Белгі орден лентасына ортаңғы тәждің артқы жағындағы көзді пайдаланып бекітіледі. Белгінің биіктігі 86 мм, ені 60 мм.
Орден лентасы жібек, муар, көк, ені 100 мм.
Орден жұлдызы күміс, сегіз сәулелі. Оның ортасында қызыл эмальмен қапталған дөңгелек медальонда үш тәжмен көмкерілген қос басты қыранның алтын жалатылған бейнесі, қыранның кеудесінде көк эмальмен қапталған қиғаш Әулие Андрей крестінің бейнесі бар. Медальон көк эмальмен қапталған, жиегі алтын жалатылған жиекпен қоршалған. Жиекте бұйрықтың ұраны («За веру и верность») алтын жалатылған әріптермен жазылған, төменгі бөлігінде жасыл эмальмен жабылған және алтын жалатылған лентамен байланған екі айқасқан лавр бұтақтарының бейнесі бар. Жұлдыздың қарама-қарсы сәулелерінің ұштары арасындағы қашықтық 82 мм. Орден жұлдызының нөмірі жұлдыздың артқы жағында, төменгі жағында ойып жазылған. Жұлдыз киімге түйреуіш арқылы бекітіледі.
Қасиетті Апостол Андрей Первозванный Ордені Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевқа 1998 жылғы 12 қазанда Ресей Федерациясының Президенті Борис Ельциннің Жарлығы бойынша табыс етілді. Награда «Ресей мен Қазақстан халықтары арасындағы достық пен ынтымақтастықты нығайтуға қосқан жеке зор үлесі үшін» берілді.
Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев, Ресей Федерациясының Қасиетті Апостол Андрей Первозванный Орденінің кавалері (иегері). 1998 жылдың 11 қазанында марапатталды
Дереккөз: Коллекция сайты
Дереккөздер: