Қытайдағы монархияны, яғни Цин империясын тақтан құлатқан революция.
Революция көптеген көтерілістер мен бүліктерден тұрды. 1911 жылғы 10 қазандағы Учан көтерілісі бетбұрыс сәті болды, осы кезде көтерілісшілер Уханьдағы маңызды үкімет ғимараттарын басып алып, қалаға бақылау орнатқанын жариялады. Бұл әрекет Қытайдың басқа провинцияларын қамтыған көтерілістердің тізбекті реакциясын бастады. Бірнеше күн ішінде көтерілісшілерге Сычуань, Хубэй және басқа да қалалар мен провинциялар қосылды.
1911 жылдың қараша айының басында 20-дан астам провинция көтерілісті қолдап, Цин әулетінен бөлініп үлгерді. Бұл уақытта көтерілісшілердің іс-қимылдарын үйлестіру және біртұтас басшылық құру қажеттілігі туындады. 1912 жылғы 1 қаңтарда Қытай Республикасының Уақытша үкіметінің құрылғаны ресми түрде жарияланды.
1912 жылғы 12 ақпанда Цин әулетінің соңғы императоры Пу И тақтан бас тарту актісіне қол қойды, осылайша Қытайдағы императорлық билік кезеңі ресми түрде аяқталды. Бұл акт 2000 жылдан астам уақытқа созылған әулеттік дәстүрдің аяқталуын және Қытайдың алғашқы республикалық дәуірдің басталуын білдірді.
Алайда, Цин әулетін құлатқаннан кейін, революционерлерді манчжур монархиясына қарсы күресте біріктірген ұлттық идея өз маңызын жоғалтты. Оның орнына әртүрлі топтар мен партиялар арасында билік үшін күрес және ішкі келіспеушіліктер басталды.
Синьхай революциясы Қытайдың бөлінуіне бірден әкелмесе де, ол болашақ қақтығыстарға, соның ішінде ұлтшылдар мен коммунистер арасындағы азаматтық соғыстың негізін қалады. Бұл соғыс материкте Қытай Халық Республикасының орнауымен және Тайваньда Қытай Республикасының сақталуымен аяқталды.
Дереккөздер:
«Менің өмірім. Тәуелсіздікке» кітабы бойынша іздеу