«Коммунистік еңбек екпіндісі» атағы
Кеңестік кезеңде еңбек екпіндісі деген құрметті атақ кәсіби-еңбек қызметіндегі айрықша жетістіктері үшін берілетін. Атаудың төркіні «екпінді жұмыс» (ударная работа) тіркесінен шыққан, ал «екпінді» (ударник) — бұл жақсы, яғни «екпінді» еңбек еткен адам. Екпінділер қозғалысы бүкіл ел бірінші бесжылдықтың мемлекеттік жоспарын орындау үшін тер төккен 1928–1932 жылдары жаппай сипат алды. Кәсіпорындар мен ұйымдарда жақсы еңбек еткендерді ерекшелеп атап өту қажеттілігі туындады. Алғашқы уақытта еңбек екпінділерінің белгілері әр кәсіпорында дерлік өз алдына бөлек болып, олардың сыртқы түрі сан алуан еді.
Екпінділер қозғалысы 50-ші жылдары Кеңес Одағы Коммунистік партиясының (КОКП) XXI съезінің құрметіне орай өткізілген «коммунистік еңбек ұжымы» атағын алу үшін бағытталған конкурс аясында жаңа серпін алды. «Коммунистік еңбек екпіндісі» атағы үшін жарыстың басты ерекшелігі — бұл атақ тек өндірістік көрсеткіштерді ғана емес, сонымен бірге еңбекке жаңаша қарайтын, «әрдайым алға ұмтылатын, ізденімпаз әрі ойшыл» жаңа адамды, ел иесін тәрбиелеуді ұштастырды. Бұл атақ ешқандай материалдық жеңілдіктер бермейтін және ақшалай сыйақымен бірге жүрмейтін, ол тек қана моральдық ынталандыру түрі болды. «Коммунистік еңбек екпіндісі» атағы алғаш рет 1958 жылы 21 қарашада «Мәскеу-Сортировочная» депосының Владимир Станилевич бастаған бригадасына берілді.
Кеудеге тағылатын «Коммунистік еңбек екпіндісі» белгісі 1966 жылғы қыркүйекте Бүкілодақтық кәсіптік одақтар орталық кеңесі (ВЦСПС) Президиумының қаулысымен бекітілді. Ол еңбекте рекордтық көрсеткіштерге қол жеткізген немесе бесжылдық жоспарды мерзімінен бұрын орындаған жұмысшыларға, қызметшілерге және ұжымшар мүшелеріне (колхозшыларға) тапсырылатын. Бұл белгі адамның еңбектегі еңбегін ғана емес, сонымен бірге оның еңбекке деген көзқарасын, ерекше саналылығы мен өзін-өзі жетілдіруге деген ұмтылысын мойындаудың нышаны болды.
«Коммунистік еңбек екпіндісі» белгісі (1966 жылдан бастап берілген белгінің үлгісі)
Дереккөз: Raritetus
Белгінің пішіні вымпелге (төменгі жағы бұрыш болып келген тіктөртбұрыш) ұқсас етіп жасалған. Белгінің жоғарғы сол жақ бөлігінде халық шаруашылығының нышандық бейнесі көрсетілген: алдыңғы планда астық жинап жатқан комбайн, оның артында индустриалды пейзаж орналасқан. Бұл композиция оң жағынан көкке шырқаған зымыранның бейнесімен шектелген, оның оң жағында қызыл тудың аясында кеңес мемлекетінің негізін қалаушы Владимир Лениннің бедерлі бейнесі (профилі) орналасқан. Белгінің төменгі бөлігінде: «УДАРНИК КОММУНИСТИЧЕСКОГО ТРУДА» деген жазу бар. Белгінің төменгі жиегінде лавр және емен бұтақтары бейнеленген, олардың ортасында — орақ пен балға. Белгімен бірге арнайы куәлік тапсырылатын.
1974 жылы Бүкілодақтық кәсіптік одақтар орталық кеңесінің (ВЦСПС) бастамасымен бесжылдық екпінділеріне арналған типтік белгілерді тағайындау туралы шешім қабылданды. Бұл серияның алғашқысы 9-шы бесжылдықтың белгісі болды, одан кейін 10-шы, 11-ші және 12-ші бесжылдықтардың құрметіне арналған белгілер шықты. Соңғы бесжылдықта, 1986 жылы екпінділер құрметіне белгілер шығару тоқтатылды.
Дереккөздер: