Императив

Императив (латын тілінен imperativus – бұйрықты) - философияда моральдық міндеттеу идеясымен байланысты ұғым. Императив дегеніміз – белгілі бір іс-әрекетке немесе қылыққа мәжбүрлейтін бұлжытпас талап, қағидат. Бұл ұғымды неміс философы Иммануил Кант енгізген.

Иммануил Кант императивтерді екі түрге бөлді: гипотетикалық және категориялық. Гипотетикалық императивтер нақты мақсаттарға жетумен байланысты. Мысалы, егер сіз дәрігер болғыңыз келсе, онда сіз оқып, емтихан тапсыруыңыз керек. Категориялық императивтер нақты мақсаттарға тәуелді емес. Ол барлық адамдар үшін және барлық жағдайларда әрекет еткенде ұстану қажет норма мен қағидаттарды белгілейтін жалпы ережені білдіреді.

Иммануил Канттың категориялық императивінің немесе «моральдық императивінің» тұжырымы мынадай: «Тек жалпыға ортақ болуын қалап ұстанатын ережеге ғана сәйкес әрекет ет». Сондай-ақ Иммануил Канттың терминологиясы бойынша категориялық императив – бұл бұлжытпас-бұйрықты түрдегі моральдық парыз. Канттың категориялық императиві – бұл санаға қайшы келмейтін, жалпыға ортақ заңдылыққа сай келетіндей әрекет ету керектігін білдіретін, оның этикасындағы басты моральдық ұстаным. Басқаша айтқанда, бұл адамды барлық адамдар үшін әділ болуы тиіс жалпы моральдық ережелерді ұстануға міндеттейтін қағида.

 Дереккөздер:

Уикипедия