«Болашақ» мемлекеттік стипендиясы
«Болашақ» халықаралық стипендиясының логотипі
Дереккөз: «Болашақ» бағдарламасының сайты
«Болашақ» халықаралық мемлекеттік стипендиясы 1993 жылғы 5 қарашада Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың қаулысымен тағайындалды. Оның мақсаты әлемнің жетекші оқу орындарында жас тәуелсіз ел қызметінің әртүрлі салалары үшін жоғары білікті кадрлар даярлау болды. Посткеңестік кеңістік мемлекеттерінің тарихында тұңғыш рет дарынды жастарға шетелде білім алу мүмкіндігі берілді.
«Болашақ» стипендиясы бағдарламасы бойынша конкурстық іріктеуден өткен алғашқы қазақстандық студенттер 1994 жылы шетелдік жоғары оқу орындарына оқуға жіберілді. 187 стипендиаттан тұратын топты шетелге оқуға кетер алдында Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев құттықтап, сәт сапар тіледі.
«Болашақ» стипендиаттары Президент Нұрсұлтан Назарбаевпен кездесуде, Алматы, 1994 жыл
Дереккөз: Қазақстан Тарихы порталы
1997 жылы Мемлекет басшысының Қазақстанның 2030 жылға дейінгі Даму стратегиясында қойған мақсаттарын іске асыру үшін «Болашақ» бағдарламасы жаңғыртылды. Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен құжаттарды қабылдау және үміткерлерді іріктеу рәсімі бекітілді, сондай-ақ оқу аяқталғаннан кейін стипендиаттарды Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары мен ұйымдарына жұмысқа орналастыру көзделді. 2000 жылы бастапқыда экономикалық және гуманитарлық мамандықтарға бағытталған бағдарламада инженерлік-техникалық бағыттардың мүмкіндіктері кеңейтілді.
2005 жылы «Болашақ» бағдарламасын іске асыру үшін жарғылық капиталына мемлекеттің 100% қатысуымен «Халықаралық бағдарламалар орталығы» акционерлік қоғамы құрылды.
Бағдарлама бойынша білім грантын алғысы келетін қазақстандықтар үшін ешқандай шектеулер жоқ дерлік. Конкурсқа қатысу үшін таңдалған бағыт бойынша тиісті білім деңгейі және тілдік даярлық, сондай-ақ бағдарламаға қатысатын ЖОО-дан шақыру болуы қажет. Оқудан кейін стипендиат Қазақстанда немесе халықаралық ұйымдарда ел мүддесі үшін бірнеше жыл жұмыс істеуі керек. «Болашақ» гранттарын бөлумен, сондай-ақ берілетін стипендиялардың саны мен оқу бағыттарын белгілеумен Шетелде кадрлар даярлау жөніндегі республикалық комиссия айналысады. Оның құрамына әртүрлі министрліктердің, Президент Әкімшілігінің, Қазақстан парламентінің өкілдері кіреді. Бөлінетін білім беру гранттарының саны жыл сайын өзгеріп отырады. Мәселен, 2024 жылы 92 оқу бағыты бойынша 555 «Болашақ» стипендиясы бөлінді.
«Болашақ» бағдарламасы еліміздің өзекті міндеттері мен мүмкіндіктеріне сәйкес үнемі кеңейтіліп, жетілдіріліп отырады: мысалы, 2008 жылдан бастап ғылыми және педагогикалық қызметкерлерге Бағдарлама шеңберінде ғылыми тағылымдамадан өту мүмкіндігі берілді, ауыл жастарына, мемлекеттік қызметшілерге, ғылыми және педагогикалық қызметкерлерге арналған квоталар енгізілді, 2025 жылдан бастап әлемнің үздік жоғары оқу орындарының бакалавриатында оқуға арналған стипендияны халықаралық олимпиадалар мен ғылыми конкурстарда және т. б. жеңіп алған мектеп түлектері конкурссыз ала алады.
Алғашқы жылдары стипендиаттар тек төрт елде (АҚШ, Ұлыбритания, Германия және Франция) оқыды. Бағдарлама дамыған сайын шетелдік жоғары оқу орындарымен ынтымақтастық географиясы да кеңейе түсті. 2024 жылы бағдарламаға 30-ға жуық ел және 300-ге жуық жоғары оқу орындары мен ғылыми мекемелер қатысады, онда қазақстандықтар түрлі бағыттар бойынша оқиды немесе тағылымдамадан өте алады.
2001 жылғы 30 наурызда стипендия иегерлері Қазақстан Республикасы Президентінің «Болашақ» халықаралық стипендиясы түлектерінің қауымдастығын («Болашақ» қауымдастығы) құрды. Ұйымның негізгі қозғаушы күші - бағдарлама түлектері, елдің прогрессивті және перспективалы жас мамандары. Қауымдастық жалпы білім беруді және Бағдарламаның өзін айғақтайды, стипендиаттарға қолдау көрсетеді және олардың басын қосады, қоғамдық, білім беру, ғылыми қызметтер жүргізеді.
«Болашақ» мемлекеттік стипендиясы бағдарламасы бойынша іске қосылған сәттен бастап 2024 жылға дейін 15 мыңға жуық маман оқып шықты, қайта даярлаудан немесе тағылымдамадан өтті. Бағдарлама түлектері Қазақстанның экономикасы мен қоғамдық өмірінің түрлі салаларында, үштен бір бөлігі мемлекеттік органдарда жұмыс істейді. «Болашақтықтардың» арасында Үкімет мүшелері мен парламентшілер, әкімдік басшылары мен кәсіпкерлер, ғалымдар мен музыканттар бар. «Болашақ» стипендиясы тәуелсіз Қазақстанның қазіргі заманғы экономикасы мен бәсекеге қабілетті ұлтын қалыптастыруға, елдің болашағына инвестиция салуға бағытталған серпінді жобалардың біріне айналды. Бағдарламаны іске асыру әлемдік деңгейде білім алған мамандар буынын өсіруге, сондай-ақ елде адамның зияткерлік қабілеттеріне, оның еңбекқорлығы мен өз еліне қызмет етуге ұмтылысына негізделген қуатты әлеуметтік «лифтті» іске қосуға мүмкіндік берді.
Дереккөздер: