Садыр Жапаров (1968 жылы 6 желтоқсанда туған)
Садыр Жапаров
Дереккөз: РИА Новости
Садыр Нұрғожоұлы Жапаров 1968 жылы 6 желтоқсанда Қырғыз КСР-ның (қазіргі – Қырғыз Республикасы) Ыстықкөл облысы, Кең-Суу ауылында дүниеге келген. Қырғыз мемлекеттік дене шынықтыру институтын (қазіргі Қырғыз мемлекеттік дене шынықтыру және спорт академиясы), сондай-ақ Б.Ельцин атындағы Қырғыз-Ресей Славян университетін заңгер мамандығы бойынша бітірген.
2005 жылдың көктемінде Жогорку Кенешінің (Қырғызстанның заң шығарушы органы, бір палаталы парламент) депутаттарын сайлауына оппозициялық «Келечек» («Болашақ») фракциясынан сайлауға түсті. 2005 жылғы парламенттік сайлаудан кейін Қырғызстандағы жаппай наразылық акцияларына, яғни президент Асқар Ақаевтың құлауына және оның орнына Құрманбек Бакиевтің келуіне әкелген «Қызғалдақ революциясына» қатысты. Құрманбек Бакиев басқарған Қырғызстан халықтық қозғалысының жақтасы, 2007-2009 жылдары – президенттің кеңесшісі болды. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі мемлекеттік мекемелерді басқарды.
Құрманбек Бакиев биліктен кеткеннен кейін өткен 2010 жылғы парламенттік сайлауда «Ата-Журт» партиясынан депутат болып сайланды.
2012 жылдан бастап Қырғызстандағы ең ірі Құмтөр алтын кен орнын мемлекет меншігіне алуды белсенді түрде қолдады. Мемлекет меншігіне алу туралы талап жаппай бас тарту акцияларымен қатар жүрді, тіпті үкімет ғимараттарын басып алуға және кепілге адам алуға әрекеттер жасалды. Наразылық жетекшілерінің бірі ретінде Садыр Жапаровқа қарсы саяси деп жарияланған бірнеше қылмыстық іс қозғалды. Қылмыстық қудалауға байланысты төрт жыл бойы елден тыс жерде тұрды.
2017 жылы Қырғызстанға оралғаннан кейін жаппай тәртіпсіздіктер ұйымдастырды және кепілге адам алды деген айыппен қамауға алынып, 11 жыл 6 айға бас бостандығынан айырылды.
2020 жылдың 5 қазанында Қырғызстанда парламенттік сайлаудың қорытындысымен келіспеген жаппай наразылықтар басталды. 6 қазанға қараған түні Садыр Жапаров наразылық білдірушілердің күшімен түрмеден босатылды.
10 қазанда Қырғызстан парламенті оның кандидатурасын Премьер-министр лауазымына бекітті.
2021 жылдың қаңтарында Садыр Жапаров 79,2% дауыс жинап, президенттік сайлауда жеңіске жетті. Президенттік сайлаумен бірге президенттің өкілеттіктерін кеңейтіп, парламенттің ықпалын азайтатын ел конституциясына өзгерістер енгізу бойынша референдум өткізілді. II дәрежелі Мемлекеттік кеңесші. Ресейдің Құрмет орденімен марапатталған (2023). «Саясаттағы 10 жыл» (2015) кітабының авторы.
Қырғызстан Президенті ретінде Садыр Жапаров алғашқы шетелдік сапарларының бірін Қазақстанға жасады. 2021 жылдың 2-3 наурызында ол Қазақстан астанасына барып, Президент Қасым-Жомарт Тоқаевпен кездесті. Сапар қарсаңында «Қазақпарат» ақпарат агенттігіне берген сұхбатында ол былай деді: «Әрине, бүгінде Қазақстан бізден бірнеше жыл алда екенін мойындауымыз керек. Халықыңыз одан әрі ілгерілей берсін деп тілеймін, өйткені сіздерде бәрі жақсы болса, Қырғызстанда да бәрі жақсы болады. Біз бауырлас халықпыз. Біз бір-бірімізді ешқашан тастамадық. Тарих бұны дәлелдейді. Қазақтарға қиын болғанда – қырғыздар көмектесті, қырғыздарға қиын болғанда – қазақтар көмек көрсетті».
Дереккөз: