Жекешелендіру

Жекешелендіру - бұл мемлекетке немесе муниципалитетке тиесілі мүлікті, активтерді немесе бизнесті жеке немесе заңды тұлғаларға жеке меншікке беру процесі. Жекешелендірудің негізгі мақсаты-ресурстарды басқару тиімділігін арттыру, инвестициялар тарту, мемлекеттік бюджетке жүктемені азайту және нарықтық экономиканы дамыту.

Әлемдік тәжірибеде мемлекет мүлкін жеке кәсіпкерлерге толық немесе ішінара берудің 22-ге жуық түрлі тәсілдері бар. Ең көп таралған тәсілдер:

• аукциондар немесе конкурстар (аукционда-ең жоғары бағаны ұсынған адам жеңеді; конкурс-конкурс талап ететін ең жақсы шарттарды ұсынған қатысушы жеңімпаз болады);
• акцияларды сату (мемлекет кәсіпорындардың акцияларын биржа немесе арнайы сауда-саттық арқылы сатады), соның ішінде «ваучерлік жекешелендіру», онда ел азаматтарына жекешелендірілетін компаниялардың акцияларын сатып алу үшін пайдалана алатын ваучерлер беріледі. Бұл әдіс 1990 жылдары посткеңестік елдерде кеңінен қолданылды.

ХХ ғасырда жекешелендіру кең таралған құбылыс болды. Мысал ретінде 1950 жылдары Ұлыбританияда болат құю өнеркәсібін сату, 1960 жылдары мемлекет Volkswagen концернінің бақылау пакетін нарыққа шығарған кезде ГФР-дағы мүлікті жаппай сату және т.б. 1970 жылдары Чилидегі генерал Пиночет жаппай жекешелендіруді жүргізді.

1990 жылдардың басынан бастап жекешелендіру Шығыс Еуропа елдерінде, сондай-ақ посткеңестік кеңістік елдерінде өтті.

Дереккөздер:

«Академик» интернет-сервисі  

Википедия