Збигнев Бжезинский (1928-2017)
Политолог Збигнев Бжезинский
Дереккөз: «Аргументы и факты» газеті
Збигнев Казимир Бжезинский 1928 жылы 28 наурызда Варшавада (Польша) бұрынғы дворян мен дипломаттың отбасында дүниеге келген.
1950 жылдары ол отбасымен бірге АҚШ-қа көшіп, азаматтық алып, академиялық мансап құра бастады. Гарвардта «КСРО-да тоталитарлық жүйені қалыптастыру» тақырыбында саясаттану бойынша диссертация қорғады.
Дәрежесін алғаннан кейін Гарвардта (1953-1960) және Колумбия университетінде (1960-1989) сабақ берді, онда Коммунизм мәселелері бойынша институтты басқарды.
1960 жылдары ол американдық Мемлекеттік департаменттің жоспарлау кеңесінің мүшесі болды, онда ол социалистік мемлекеттерде болып жатқанның бәрін тоталитаризм тұжырымдамасы тұрғысынан түсіндіруді ұсынды.
Сонымен бірге ол АҚШ президенттері Джон Кеннеди мен Линдон Джонсонның әкімшіліктерінде кеңесші болды, КСРО-ға қатысты қатаң ұстанымға ие болды. АҚШ-тың 37-ші президенті Ричард Никсон мен Мемлекеттік хатшы Генри Киссинджердің саясатын үнемі сынға салып отырды.
1973 жылы Солтүстік Америка, Жапония және Батыс Еуропа арасындағы тығыз ынтымақтастық үшін үкіметтік емес пікірталас тобы - миллиардер Дэвид Рокфеллер құрған - үшжақты комиссияның атқарушы директоры қызметін атқарды.
1976 жылы Джимми Картердің президенттік науқаны кезінде оның сыртқы саясат жөніндегі жетекші кеңесшісі, ал сайлауда жеңіске жеткеннен кейін президенттің ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі болды.
Ол ЦРУ-ның Кеңес одағын Ауғанстандағы қымбат әскери қақтығысқа тарту жөніндегі құпия бағдарламасының белсенді жақтаушысы болды.
90-жылдардың басында, Билл Клинтонның президенттік кезеңінде НАТО-ның шығысқа қарай кеңею тұжырымдамасының авторы болды. Осылайша ол кіші Джордж Буш әкімшілігінің сыртқы саясатын белсенді түрде сынға алды.
Өмірінің соңғы жылдарында ол стратегиялық және халықаралық зерттеулер орталығының тең төрағасы және консультативтік кеңесінің кеңесшісі және сонымен бірге Вашингтондағы Джонс Хопкинс Университетінің Пол Нитце озық халықаралық зерттеулер мектебінің жетекші халықаралық қатынастарды зерттеу профессоры болды.
Збигнев Бжезинский Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевты жоғары бағалады: «Қазақстан көшбасшымен өте бақытты. Бұл стратегиялық көзқарасы бар сирек көшбасшы. Оның шешімдері мен саясаты тарихқа стратегиялық ойлаудың мысалы ретінде енеді». Мұндай ойлаудың бір мысалы астананы Алматыдан Астанаға көшіру болды. Кейіннен Збигнев Бжезинский республиканың басқа да жағымды емес перспективаларын болжағанын мойындады, бірақ президент Нұрсұлтан Назарбаев, АҚШ-тың Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі бұрынғы кеңесшісінің пікірінше, Қазақстанның тағдырын өзгерте алды.
Збигнев Бжезинский - көптеген кітаптардың авторы, олардың ішіндегі ең танымалы – «Ұлы шахмат тақтасы: Американың үстемдігі және оның геостратегиялық императивтері». Кітап АҚШ - тың геосаяси күші туралы және оның арқасында бұл қуатты ХХІ ғасырда, ең алдымен Еуразияда жүзеге асыруға болатын стратегиялар туралы ойларды ұсынады.
Ұзақ уақыт бойы американдық сыртқы саясаттың жетекші идеологтарының бірі, американдық гуманитарлық және жаратылыстану ғылымдары академиясының мүшесі болды. 1981 жылы Президенттің Бостандық медалімен марапатталды — бұл АҚШ-тағы бейбіт тұрғындарға арналған ең жоғары екі марапаттың бірі.
Вирджиния штатында 90-шы жылы 2017 жылы 26 мамырда қайтыс болды.
Дереккөздер: