Лион Фейхтвангер (1884–1958)
Лион Фейхтвангер
Дереккөз: Үлкен Ресей энциклопедиясы
Лион Фейхтвангер 1884 жылы Мюнхенде (Германия) дүниеге келген. Оның әкесі маргариннің шағын өндірісінің қожайыны болған.
Бала кезінен ол еврей және арамей тілдерін оқи бастады, кейінірек латын тілін үйренді. Мюнхен және Берлин университеттерінде жоғары білім алды. 1907 жылы философия докторы атанды.
1903-1907 жылдары жеке сабақтармен күн көрді. Осы кезеңде ол өзінің алғашқы шығармаларын жасады: «Жалғыздар» (1903), «Шағын драмалар» (1905-1907). 1908 жылы ол театр және Музыка туралы «Шпигель» журналын ұйымдастырып шығарды, ал кейінірек «Шаубюне» үлкен басылымының бір бөлігі болды. Кейіннен ол «Шаубюне» үшін театр шолуларын жазды, өзін драматург ретінде сынап көрді. Ол сондай-ақ «Зеркало» әдеби журналын шығарды, бірақ қаржылық мәселелерге байланысты оны жабуға мәжбүр болды.
1912-1914 жылдары саяхаттады. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін ол майданға шақырылды, бірақ көп ұзамай денсаулығына байланысты демобилизацияланды. Жазушының соғыстан бас тартуы «Әскери тұтқындар» (1915) және «Бейбітшілік» (1918) пьесаларында көрініс тапты. Осы кезеңде ол «Уоррен Хастингс» (1916) пьесасын да жазып шығарды.
Тарихи романдарының арқасында жазушы ретінде танымал болды. «Ұсқынсыз герцогиня» (1923) шығармасында сыртқы келбетіне байланысты қоғамнан бас тартуға тап болған жігерлі және дарынды қыздың қақтығысы бейнеленген. «Еврей Зюсс» (1925) романында XVIII ғасырда өмір сүрген қаржыгер Йозеф Зюсс Оппенгеймердің өмір жолын сипаттады.
Ал 1993 жылы Адольф Гитлер Германия канцлері нацистік партияның жетекшісі болған кезде, Лион Фейхтвангер шетелде болған. Достары оны отанына оралмауға көндірді, содан кейін жазушы Францияға кетті. Сол жылы оны неміс азаматтығынан айырды, ал оның кітаптарын өртеп жіберді.
Кейінгі жылдары антифашистік қозғалыстың белсенді қатысушысы болды. Оның «Сәттілік» (1930), «Оппенгейм отбасы» (1933) және «Жер аудару» (1939) романдарынан тұратын «Күту залы» трилогиясы нацизмнің қасіретін және шетелге қашуға мәжбүр болған неміс азаматтарының тағдырын баяндайды. 1936 жылы «Жалған Нерон» романы жарық көрді, онда тарихи оқиғалар аясында Гитлер режимі сынға алынды.
1937 жылы Кеңес үкіметінің шақыруымен КСРО-ға барды. Сапардан алған әсерлерін «Мәскеу. 1937» атты кітабында сипаттаған.
1940 жылы Германияның Францияны басып алуы кезінде Ле Мильдегі концлагерьге, содан кейін Нимеге жіберілді. Сол сапарында өзінің жауларынан қашып үлгеріп, әйелімен бірге АҚШ-қа көшті. «Франциядағы шайтан» (1942) кітабында өмірінің осы қиын кезеңі туралы жазды.
Ол соңғы жылдарын АҚШ-та өткізді, онда ол өз шығармаларын бейімдеу үшін жақсы гонорар алды. 1958 жылы асқазан қатерлі ісігінен қайтыс болды.
Дереккөздер: