«Нью-Васюки» – бұл қандай да бір маңызы жоқ қала немесе ауылдың ұлы орталық болуға талпынысын сипаттайтын ауызекі ирониялық сөз. Ол орыс тіліне жүзеге асырылмайтын фантастикалық жоспарлардыирониялық түрде белгілеу ретінде енген.
Васюки — бұл Илья Ильф пен Евгений Петровтың «Он екі орындық» романындағы кейіпкерлер келген, Еділ өзенінің жағасындағы қаңырап қалған ауылдың атауы. Бас кейіпкер Остап Бендер оны «Нью-Васюки» деп өзгерткен.
«Он екі орындық» романында Остап Бендер түскі асқа ақша табу үшін, васюкиліктерге өздерінің уездік қалашығын «Еуропаның, ал жуырда бүкіл әлемнің ең талғампаз орталығына» айналдыру жоспарын сәтті сатады. Нәтижесінде «Васюки Нью-Москва болып, ал Москва Ескі Васюки болып қайта аталады». Л.Гайдайдың (1971) фильмінде «Нью-Васюки» ғарыш айлағының атауы ретінде көрінеді. Бұл провинциялық снобизмді мазақ етудің тағы бір түрі.
Бұл сөз тіркесінің «отаны» — И.Ильф пен Е.Петровтың «Он екі орындық» романының «Халықаралық шахмат конгресі» деп аталатын XXXIV тарауы: «Уайымдамаңыздар, — деді Остап, — менің жобам сіздің қалаңызға өндірістік күштердің бұрын-соңды болмаған өркендеуіне кепілдік береді. Ойланыңыздаршы, турнир аяқталғанда және барлық қонақтар кеткенде не болады? Тұрғын үй дағдарысынан қысылған Мәскеу тұрғындары сіздің керемет қалаңызға ағылады. Астана автоматты түрде Васюкиге көшеді. Үкімет те осында келеді. Васюки Нью-Москва болып, ал Москва Ескі Васюки болып қайта аталады. Ленинград пен Харьков тұрғындары тістерін қайрайды, бірақ ештеңе істей алмайды. Нью-Москва Еуропаның, ал жуырда бүкіл әлемнің ең талғампаз орталығына айналады.»
Дереккөздер:
«Менің өмірім. Тәуелсіздікке» кітабы бойынша іздеу