Анкарадағы Ататүрік кесенесі
Анытқабір – Түркияның Анкара қаласындағы Чанкая ауданында орналасқан кесене кешені. Ол Түркия Республикасының негізін қалаушысы және тұңғыш президенті Мұстафа Кемал Ататүріктің мәңгілік тыныс тапқан орны. Кесенеден бөлек, кешен әртүрлі құрылыстар мен ескерткіштерден, сондай-ақ «Бейбітшілік саябағынан» тұрады.
Анкарадағы Анытқабір, Түркия
Дереккөз: Wikipedia
Ататүрік 1938 жылы 10 қарашада қайтыс болғаннан кейін, оның денесі кесене салынғанға дейін Анкарадағы Этнографиялық мұражайда тұратыны жарияланды. Үкімет болашақ кесене орнын және жобасын анықтайтын арнайы комиссия құрды.
Талқылаудан кейін сәулетшілер Эмин Онат пен Орхан Арды ұсынған жобаны жүзеге асыру туралы шешім қабылданды. Құрылыс 1944 жылы 9 қазанда басталып, 1953 жылдың қыркүйегінде аяқталды. Неоклассикалық стильде салынған кешен ғимараттары Түркия тарихында үстемдік еткен хетт, ежелгі грек, селжұқ және осман мәдениеттерінің элементтерін қамтиды. Ататүріктің денесі 1953 жылы 10 қарашада өткен салтанатты рәсімде осы жерге көшірілді.
1951 жылғы Анытқабірдің құрылысы
Дереккөз: Wikipedia
Анытқабірді салу үшін таңдалған орын Расаттепе (Шолу төбесі) деп аталған, ол сәулет байқауы өткізілген кезде Анкараның орталығында орналасқан және қаланың барлық аудандарынан көрінетін болған.
Анытқабір кешені 750 000 м² аумақта орналасқан, бұл аумақтың шамамен 120 000 м²-і монументалды блок болса, 630 000 м²-і «Бейбітшілік саябағы».
Анытқабірдің үстінгі жағынан қарау көрінісі
Дереккөз: Түркия Астанасы
Монументалды блок үш бөлімнен тұрады: Арыстандар аллеясы, Салтанат алаңы және Кесене.
Арыстандар аллеясы — ұзындығы 262 метр жаяу жүргіншілер аллеясы. Ол Кесенеге апаратын жолдың екі жағында орналасқан, бейбітшілік пен күшті бейнелейтін 24 арыстан мүсіні бар.
Анытқабірдегі арыстандар аллееясы
Дереккөз: Adobe Stock
Арыстандар аллеясының соңында ұзындығы 129 м және ені 84,25 м болатын Салтанатты алаң орналасқан. Алаң 15 000 адамға арналған, оның едені қара, қызыл, сары және ақ травертин тасынан төселген 373 кілем үлгісімен безендірілген.
Анытқабірдегі салтанатты алаң
Дереккөз: 4Traveler
Анытқабірдің ең көрнекті бөлігі — Кесене. Өлшемі 75 х 52 х 17 м болатын Кесене тікбұрышты пішінде салынған. Оның алдыңғы және артқы қасбеттерінде 8, ал бүйір жағында 14 баған орналасқан, олардың әрқайсысының биіктігі 14,40 м. Ататүріктің символикалық қабірі кіреберістің тура қарсысында, үлкен терезесі бар қуыста орналасқан. Құлпытас салмағы 40 тонна болатын қызыл мәрмәрдан жасалған монолит. Құлпытас орнатылған биіктік ақ мәрмәрдан жасалған. Ататүріктің денесі кесененің бірінші қабатындағы жерге жерленген. Жерлеу бөлмесі символикалық құлпытастың дәл астында орналасқан.
Ататүріктің символдық қабірі, Анытқабір
Дереккөз: Wikipedia
Анытқабір кешенінің аумағында он мұнара орналасқан. Олар түрік халқына және Түркия Республикасының құрылуына әсер еткен идеалдарды бейнелейді. Мұнаралардың жоспары мен құрылымы ұқсас: олар тікбұрышты, пирамидалық төбесі бар. Төбелерінде дәстүрлі түрік көшпелі шатырларындағы сияқты қола жебе ұштары орналасқан.
Тәуелсіздік мұнарасы, Анытқабір
Дереккөз:BULB
Кешеннің көптеген ғимараттарының қабырғалары Ататүріктің сөздерімен және сөйлеген сөздерімен безендірілген. Мысалы, кесене ғимаратының қасбетінде сол жағында Ататүріктің түрік жастарына үндеуі, ал оң жағында Түркия Республикасының 10 жылдығына орай айтқан сөзі орналасқан. Тастан жасалған бедерлі әріптер алтынмен жалатылған.
Ататүріктің кесене қасбетіндегі түрік жастарына үндеуі, Анытқабір
Дереккөз: AP
Кесенедегі «Ататүрік және Тәуелсіздік соғысы мұражайы» 1960 жылы 21 маусымда ашылған, аумағы 3000 шаршы метр. Мұражайда 4 экспозиция бар: біріншісі — Ататүріктің жеке заттары. Екіншісі — Дарданелл операциясының құрлықтағы және теңіздегі жауынгерлік панорамалары. Үшіншісі — Сакарьядағы шайқас пен Ұлы шабуылдың панорамалары. Төртіншісі — түрік революциясының фотосуреттері мен мәтіндік сипаттамалары.
Ататүрік мұражайы және Тәуелсіздік соғыстары
Дереккөз:Wikipedia
Монументалды блокты қоршап тұрған саябақ Ататүріктің «Үйде бейбітшілік, әлемде бейбітшілік» деген сөзінің құрметіне «Бейбітшілік саябағы» деп аталған. Онда 25 елден әкелінген 104 сортты 50 000-ға жуық ағаш, гүл және бұталар бар.
«Бейбітшілік Паркі», Анытқабір
Дереккөз: Mekan360
1973 жылы Түркияның екінші президенті Исмет Иненю Анытқабірге жерленді. Оның қабірі Салтанат алаңының қарама-қарсы жағында орналасқан және Ататүрік кесенесіне қарап тұр.
Анытқабір кешені Түркия Қорғаныс министрлігінің қарамағында. Түркияның ұлттық мерекелерінде және Ататүріктің қайтыс болған күні 10 қарашада үкімет бұл жерде ресми рәсімдер өткізеді.
Жыл сайын кешенге көптеген адам келеді. 2006 жылы Анытқабірге барлығы 8 150 000 адам келген. 2023 жылдың 29 қазанында, Түркия Республикасының 100 жылдығына орай, мұнда 1 миллионнан астам адам болған.
Кесене 1966-1987 және 1997-2009 жылдары шығарылған әртүрлі түрік банкноталарында бейнеленген.
5 миллион лиралық банкноттың артқы жағы (1990-2005)
Дереккөз: Wikipedia
Дереккөздер: