Ленин сыйлығы
Ленин сыйлығы алғаш рет 1925 жылы КСРО Халық Комиссарлары Кеңесінің 1925 жылғы 23/VI қаулысына сәйкес құрылды «...ғылыми қызметті В. И. Лениннің идеяларына жақын бағытта, атап айтқанда ғылым мен өмірдің тығыз байланысы бағытында көтермелеу мақсатында...». Тәжірибе үшін ең маңызды және Ұлы Октябрь социалистік революциясынан кейін жазылған білімнің барлық салалары (жаратылыстану және нақты ғылымдар, инженерия, ауыл шаруашылығы, медицина және әлеуметтік ғылымдар) бойынша ғылыми еңбектер марапатталды. 1935 жылдан 1957 жылға дейін Ленин сыйлығы берілмеді. 1957 жылы Ғылым, техника, әдебиет және өнер саласындағы ең көрнекті жұмыстары үшін Ленин сыйлығы қалпына келтірілді және 1966 жылға дейін олар жыл сайын берілді.
1967 жылы марапаттау жиілігі жылына бір реттен 2 жылда бір рет өзгертілді (жабық қаулылар бойынша сыйақыларды қоспағанда), бұл 1967 жылы Кеңестік марапаттау жүйесіне КСРО Мемлекеттік сыйлығының енгізілуіне байланысты болды. Соңғы Ленин сыйлығы 1991 жылы жабық қаулылармен берілді.
1925 жылы құрылған кезде Ленин сыйлығының мөлшері 2 мың рубльді құрады. 1956 жылғы қаулыға сәйкес ақшалай сыйақы 7,5 мың рубльді құрады, 1967 жылы сыйақы мөлшері 10 мың рубльге дейін көтерілді. 60-жылдардың аяғында бұл сома 10 жылдағы орташа жалақымен немесе екі «Волга» жеңіл машинасымен салыстырылды (салыстыру үшін – КСРО Мемлекеттік сыйлығы 5 мың рубльді құрады).
Ленин сыйлығына ие болған адамдарға диплом мен лауреат куәлігі, сондай-ақ КСРО-ның барлық ордендері мен медальдарынан жоғары кеудесінің оң жағында тағылған Құрмет белгісі табыс етілді.
Ленин сыйлығының Құрмет белгісі
Дереккөз: Турбина
Лауреаттардың саны Ленин сыйлығы санынан асып кетуі мүмкін, өйткені бір Ленин сыйлығы бір адамға да, бүкіл командаға да берілуі мүмкін.
Ленин сыйлығын алған қазақстандықтардың арасында: жазушы, драматург және ғалым, «Абай жолы» роман-эпопеясының авторы Мұхтар Омарханұлы Әуезов (1959 жыл); Қазақ профессоры, геолог, кеңестік металлогенияның негізін қалаушылардың бірі Қаныш Имантайұлы Сәтбаев (1958 жыл) бар.
Дереккөздер: