Қаратай Тұрысов (1934–2004)
Қаратай Тұрысов
Дереккөз: Казахстанская правда
Қаратай Тұрысұлы Тұрысов 1934 жылы 2 ақпанда Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы Оңтүстік Қазақстан облысы Әулие-Ата ауданы Жасүркен ауылында (қазіргі - Қазақстан Республикасы Жамбыл облысы Жамбыл ауданы) дүниеге келген.
Мәскеудегі Серго Орджоникидзе атындағы геологиялық барлау институтын (Қазіргі - Серго Орджоникидзе атындағы Ресей мемлекеттік геологиялық барлау университеті) тау-кен инженері-геолог мамандығы бойынша бітірген.
Еңбек жолын геолог ретінде бастады (1955-1963), оның ішінде Павлодар және Қарағанды облыстарында геологиялық барлау партияларының бастығы және Көктасжал кен орнын ашушылардың бірі болды.
1963 жылдан бастап партия жұмысына ауысып, тау-кен өңірлерінде өнеркәсіптік бақылау және қадағалау мәселелерімен айналысты.
Сонымен бірге Кеңес Одағы Коммунистік партиясының Орталық Комитеті (КОКП ОК) жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген. Осыдан кейін ол КСРО Халық шаруашылығы академиясында (1978-1980) (Қазіргі Ресей халық шаруашылығы және Мемлекеттік қызмет академиясы) экономикалық білім алды. Кейін экономика ғылымдарының докторы дәрежесін қорғады.
Республикалық деңгейдегі партия аппаратында мансабын жалғастырып, Қазақстан Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің (ОК) хатшысы лауазымына дейін өсті (1984-1986).
Көп ұзамай оның қызметі одақтық деңгейге көтерілді: 1986-1990 жылдары ол кәсіподақтардың Бүкілодақтық Орталық кеңесінің хатшысы болып жұмыс істеді (Кеңес Одағындағы барлық кәсіподақ ұйымдарының қызметіне басшылықты жүзеге асыратын орталық орган).
КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды.
Кеңес Одағының ыдырауы және Қазақстан тәуелсіздігінің қалыптасуы кезеңінде Қаратай Тұрысов республика деңгейінде бірқатар негізгі мемлекеттік лауазымдарды атқарды. Атап айтқанда, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары (1990), Қазақ КСР Экономикалық реформа жөніндегі мемлекеттік комиссиясының төрағасы (1990-1991), Қазақ КСР өнеркәсіп, байланыс және коммуникациялар мәселелері жөніндегі мемлекеттік кеңесшісі (1990-1991) және Қазақ КСР Премьер-Министрінің орынбасары (1991) болып бекітілді.
Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін Қаратай Тұрысов республиканың туризм, дене шынықтыру және спорт министрі қызметін атқарды (1991-1993).
1993 - 1995 жылдар аралығында Қазақстанның Орталық сайлау комиссиясының төрағасы болды.
1995 жылдан 2004 жылға дейін Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты және Мәжілістің экономика, қаржы және бюджет жөніндегі комитетінің төрағасы болып қойылды.
«Қазақстанның жер қойнауының құрметті барлаушысы» атағына, «Барыс» орденіне және басқа да наградалармен марапатталған. Оның есімімен Алматы қаласындағы Геология және мұнай-газ Институт институты мен Тараздағы мектеп, сондай-ақ Астана, Алматы, Тараз қалаларындағы көшелері аталған. Сонымен қатар, Қазақстанда жас ғалымдарға конкурстық негізде берілетін академик Қаратай Тұрысов атындағы сыйлық тағайындалды.
2004 жылдың 1 тамызында қайтыс болды.
Дереккөздер:
Ш. Уәлиханов атындағы Жамбыл облыстық әмбебап ғылыми кітапханасы