Сұлтан Сартаев (1927-2019)
Сұлтан Сартаев
Дереккөз: Sputnik.kz
Сұлтан Сартайұлы Сартаев 1927 жылы 15 қазанда Қазақ Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасының Қызылорда облысы Жаңақорған кентінде (қазіргі -Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы Жаңақорған кенті, Қазақстан Республикасы) дүниеге келген. 1952 жылы Мәскеу заң институтын «Құқықтану» мамандығы бойынша бітіріп, сол жылы «Қазақ Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасының білімі мен дамуы» тақырыбында кандидаттық диссертациясын, ал 1970 жылы Михаил Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінде «Социалистік мемлекеттіліктің құрылысы және Қазақстандағы халық өкілдігінің жоғары органының мәселелері» атты докторлық диссертациясын қорғады.
1952 жылдан Алматы мемлекеттік заң институтында аға оқытушы, доцент және кафедра меңгерушісі болып жұмыс істеді. 1955 жылдан 1992 жылға дейін — Сергей Миронович Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінде (қазіргі - Әл‑Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті) доцент, кафедра меңгерушісі, заң факультетінің деканы және мемлекет және құқық теориясы мен тарихы кафедрасының профессоры лауазымдарын дәйекті атқарған, заң ғылымдары бойынша кандидаттық диссертацияларды қорғау жөніндегі диссертациялық кеңестің төрағасы болған. 1972 жылы оған профессор ғылыми атағы берілді.
1975 жылы Қазақстан Ғылым Академиясының корреспондент-мүшесі болып сайланды, кейінгі жылдары Қазақстан Республикасы Гуманитарлық Ғылымдар Академиясының (1995), Қазақстан Республикасы әлеуметтік ғылымдар Академиясының (1996), Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым академиясының (2002) және Қазақстан Республикасы Жоғары мектебінің Ғылым Академиясының (2003) академигі атағы берілді.
1990-1993 жылдары Қазақ КСР халық депутаты, кейін XII және XIII сайланған Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің депутаты, Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің Халықаралық және парламентаралық қатынастар комитетінің мүшесі.
1990 жылғы сәуірде оның кандидатурасы XII шақырылған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің төрағасы, 1994 жылғы сәуірде — XIII шақырылған Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің Төрағасы лауазымына ұсынылды.
Өтпелі кезеңнің негізгі нормативтік актілерін әзірлеуге қатысты: «Қазақ КСР Президенті лауазымын құру туралы», «Қазақ КСР Мемлекеттік Егемендігі туралы Декларацияны» (1990), «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Заңды (1991) әзірлеушілердің бірі болды. Егемен Қазақстанның бірінші Конституциясының жобасын дайындауға қатысып, «Қазақ КСР-дегі тілдер туралы» заңды (1989) және «Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы» Заңды (1992) әзірлеуге қатысты.
1992 жылдан 2007 жылға дейін Қазақ құқықтану және халықаралық қатынастар институтын басқарды, оның ректоры болды. 1995 жылдан бастап Әл‑Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің Заң факультетінің мемлекет және құқық теориясы мен тарихы кафедрасының профессоры қызметін жалғастырды.
500-ден астам ғылыми еңбектердің, оның ішінде «Қазақ Кеңестік мемлекеттілігінің қалыптасуы» (1960), «Кеңестік Қазақстанның мемлекет және құқық тарихы» (1961, бірлескен авторлықта), «ҚазКСР мемлекеттік билігінің жоғары өкілді органы» (1972) және «Қазақстан Республикасы Конституциясының қалыптасуы» (2002, бірлескен авторлықта) кітаптарының авторы.
Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері және Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген заңгері атақтарына ие болды, «Құрмет Белгісі», «Парасат» (2001), III дәрежелі «Барыс» (2009) ордендерімен, «Даңқ» қырғыз медалімен (2008), сондай-ақ бірқатар медальдармен және Құрмет грамоталарымен марапатталды. Қызылорда облысының Құрметті азаматы атағы берілді.
2019 жылдың 13 желтоқсанында Алматы қаласында қайтыс болды.
Дереккөздер: