Рымғали Нұрғали (Нұргалиев) (1940-2010)
Рымғали Нұрғали
Дереккөз: Әдеби портал
Рымғали Нұрғалиұлы Нұрғали (Нұрғалиев) 1940 жылы 1 маусымда Қазақ КСР Семей облысының Қайнар ауылында дүниеге келген (қазіргі – Абай облысы, ал Семипалатинск қаласы Семей деп аталады). Семей ауданында ядролық сынақ полигоны жұмыс істеді және Рымғали Нұрғалидің естеліктеріне сәйкес, бала кезінде ол өзіне тән «ядролық саңырауқұлақты» бірнеше рет байқаған екен.
1963 жылы Сергей Миронович Киров атындығы Қазақ ұлттық университетінің (қазіргі - Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті) филология факультетінің журналистика бөлімін бітірген. 1966 жылы сол университетте аспирантураны аяқтап, 1972 жылы докторлық диссертациясын қорғады.
Еңбек жолын «Лениншіл жас» (Қазіргі - «Жас Алаш») газетінде бастады. Осыдан кейін Қазақстан Жазушылар одағында жұмыс істеді, кейін Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінде доцент, профессор, факультет деканы, 1986-1997 жылдары «Қазақ энциклопедиясында» бас редактор қызметтерін атқарған.
2000-2010 жылдары Астанадағы Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия университетінде қазақ әдебиеті кафедрасының меңгерушісі болып еңбек етті.
30-дан астам ғылыми және көркем кітаптардың, сондай-ақ 250-ге жуық ғылыми мақалалардың, 800-ге жуық жарияланған ғылыми-сыни мақалалардың авторы. Жеке еңбектері Францияда, Түркияда, Үндістанда, Кореяда, Қытайда және басқа елдерде жарық көрді.
Алғашқы «Дала» өлеңі 1956 жылы басылып шықты. Қазақ жазушысы Бейсембай Кенжебаевпен бірлесіп жазған тырнақалды «Сабыр Шәріпов. Өмір және шығармашылық» атты ғылыми еңбегі 1961 жылы университет баспасында жарық көрді.
Рымғали Нұрғалидің көптеген еңбектері қазақ әдебиетінің тарихына, сондай-ақ қазақ театры мен драматургиясының тарихына арналды. Сонымен қатар, ол орыс авторларының, соның ішінде Лев Толстой, Николай Погодиннің және т. б. шығармаларын қазақ тіліне аударды.
Өз мансабында Рымғали Нұрғали көптеген сыйлықтар мен марапаттарға, соның ішінде Қазақстанның Мемлекеттік сыйлығына ие болды. 2003 жылы Қазақстан Ұлттық Ғылым академиясының академигі атанды.
2010 жылы Астанада қайтыс болды.
Дереккөздер: