Иван Щеголихин (1927–2010)
Иван Щеголихин
Дереккөз: Қазақстандық жазушы Иван Щеголихиннің сайты
Щеголихин Иван Павлович 1927 жылы 1 сәуірде Қазақ АССР Қостанай округі Қарабалық ауданы Новотроицкое ауылында (қазіргі Қостанай облысы Қостанай ауданы) дүниеге келген.
1956 жылы Алматы мемлекеттік медицина институтын (қазіргі С.Д. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті) бітіріп, біраз уақыт санитарлық дәрігер болып жұмыс істеді.
20 жыл бойы «Советский Казахстан» орыс тілді әдеби журналында редакция алқасының мүшесі және проза бөлімінің меңгерушісі, кейіннен – «Простор» әдеби-көркем журналы, Республика Жазушылар одағының органы болды. Қазақстан Жазушылар Одағының әдеби кеңесшісі болды. 1958 жылдан КСРО Жазушылар Одағының мүшесі, 1959 жылы Мәскеудегі М.Горький атындағы сырттай әдебиет институтын бітірген.
Иван Щеголихиннің «Профессордың қызы» атты алғашқы әңгімесі 1954 жылы «Советский Казахстан» журналында басылды. Оның шығармаларының ішінде «Бір институтта» («В одном институте»), «Отты сақта», «Дефицит», «Өкінбеймін, шақырмаймын, жыламаймын» («Не жалею не зову не плачу»), «Ауыртпалық машинасы» («Машина бремени»), «Тағы да таң атты» («И снова утро»), «Бесінші бұрыш» («Пятый угол»), «Ақ жүрек» ( «Слишком доброе сердце»), «Қарлы боран» («Снега метельные»), «Мазасыз апта» («Шальная неделя»), «Қызметтік тұлғалар» («Должностные лица»), «Сары дөңгелек» (Желтое колесо), «Мәңгілікті қалаймын» («Хочу вечности»), «Ұмытудың суық кілті» («Холодный ключ забвенья»), «Лазарь күні» («День Лазаря») және басқалар. Иван Щеголихиннің кітаптарының күші мен өткір полемикасына қатысты сыни ұстанымына байланысты 60-80 жылдары жазылған көптеген шығармалар посткеңестік кезеңде ғана жарық көрді.
Иван Щеголихин қазақ авторлары: Мұхтар Әуезов, Сәкен Сейфуллин, Сәбит Мұқанов, Ғабиден Мұстафин, Хамза Есенжанов, Бердібек Соқпақбаев, Малик Ғабдулин, Ади Шариповты орыс тіліне аударумен белсенді айналысты.
90-шы жылдары еліміздің саяси өміріне белсенді қатысты, Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Ұлттық кеңестің мүшесі, Жоғарғы Кеңестің депутаты, сенатор болды (Президент тағайындады, 1998-2003).
Иван Щеголихин Қазақстанның Халық жазушысы (1992), Әуезов сыйлығының лауреаты атағына ие болды. 1994 жылғы 23 Қазанда Республика күні қарсаңында Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Иван Щеголихинге «Парасат» орденін табыс етті.
Жазушы 2010 жылдың 11 желтоқсанында Алматыда қайтыс болды.
2017 жылы Қарабалық кентінде (Қостанай облысы Қарабалық ауданы) Чапаев атындағы көше Иван Щеголихин атындағы көше болып өзгертілді, сол жылы оның атындағы көше Алматы қаласында да пайда болды.
Дереккөздер:
Қазақстандық жазушы Иван Щеголихиннің сайты