Қазақстан Республикасы Үкіметі жанындағы Міндетті медициналық сақтандыру қоры (ММСҚ) — міндетті сақтандыру жарналарын жинақтауға және міндетті медициналық сақтандыру жүйесі шеңберінде медициналық көмекті қаржыландыруға арналған Қазақстан Республикасы Үкіметі жанындағы мемлекеттік қаржы ұйымы.
ММСҚ 1995 жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Қазақстан Республикасы Үкіметі жанындағы Міндетті медициналық сақтандыру қорын құру туралы» қаулысы негізінде құрылды. Бұл құжат Қор туралы ережені және елдегі міндетті медициналық сақтандырудың базалық бағдарламасын бекітті.
ММСҚ-ның негізгі мақсаты міндетті медициналық сақтандыру жүйесінің жұмыс істеуін, яғни сақтандыру жарналарын жинау механизмін және осы жарналар негізінде медициналық көмекті қаржыландыруды қамтамасыз ету болды.
ММСҚ бар болғаны үш жыл жұмыс істеді және ол жұмыс істейтін қазақстандықтардың міндетті жарналары — жалақының 2-3% мөлшеріндегі аударымдар есебінен толықтырылып отырды. 1995-1997 жылдары оның шоттарында миллиардтаған теңге жинақталды. Тек 1995 жылдың өзінде қор елдегі 865 клиникаға қазақстандықтарды емдегені үшін шамамен 8 млрд теңге аударды.
Алайда, артылған бастапқы үміттерге қарамастан, жүйе тиімсіз болып шықты. Сәтсіздіктің негізгі себептері — экономикалық жағдай мен сыбайлас жемқорлық дауы.
Күрделі экономикалық жағдай аясында ол кезде көптеген кәсіпорындар тоқтап тұрды, жалақы (тиісінше сақтандыру жарналары да) төленбеді. Халықтың әлеуметтік жағынан осал топтары үшін жарналарды жергілікті атқарушы органдар төлеуі тиіс еді, бірақ жергілікті бюджеттер жұмыс істемейтін халықты сақтандырғаны үшін ММСҚ-ға 27 млрд теңге қарыз болып қалды. Өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтар жарналарды өз бетінше төлеуі керек болса да, іс жүзінде төлеген жоқ.
Айналып келгенде қордың медициналық мекемелер алдындағы міндеттемелерін орындауға қаражаты жетпей қалды. «Денсаулық сақтау жүйелері: өзгерістер уақыты» атты зерттеудің мәліметтеріне сәйкес, 1996 жылы ММСҚ денсаулық сақтау саласының жалпы шығындарына жоспарланған 25%-дың орнына небәрі 15% үлес қосты, ал 1998 жылы — шамамен 40% болды, бірақ бұл соманың жартысын мемлекет қосымша төледі.
Бұдан бөлек, құрылым ішінде елеулі қаржылық заңсыздықтар анықталды. 2001 жылы Қазақстан соты ММСҚ-ның бұрынғы басшысы Талапкер Иманбаевты 906 млн теңгені жымқырғаны үшін сырттай кінәлі деп танып, тоғыз жылға бас бостандығынан айыруға үкім кесті. Ол уақытта Талапкер Иманбаев елден кетіп қалған болатын.
1998 жылы ММСҚ таратылды. 1999 жылы Қазақстан денсаулық сақтауды қаржыландырудың бюджеттік моделіне қайта оралды, ал міндетті медициналық сақтандырудың жаңа жүйесі XXI ғасырда ғана жұмыс істей бастады. Жаңа Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры (ӘМСҚ) 2016 жылы міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесін іске асыру мақсатында коммерциялық емес ұйым ретінде құрылды. Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі Қазақстанда 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа енді.
Дереккөздер:
Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің 1995 жылғы 29 қыркүйектегі N 1295 Қаулысы
«Менің өмірім. Тәуелсіздікке» кітабы бойынша іздеу