ЛУКОЙЛ
ЛУКОЙЛ — Ресейдегі және әлемдегі ең ірі танымал мұнай-газ компанияларының бірі, (толық циклді) вертикалды интеграцияланған корпорация. Компания мұнай мен газды барлауды және өндіруді, шикізатты өзінің мұнай өңдеу зауыттарында қайта өңдеуді, мұнай өнімдері мен мұнай химиясын өндіруді, оларды көтерме арналар мен жанармай құю бекеттерінің (ЖҚБ) бөлшек сауда желісі арқылы өткізуді, сондай-ақ электр және жылу энергиясын өндіруді жүзеге асырады. Компанияның штаб-пәтері Мәскеуде орналасқан. ЛУКОЙЛ әлемнің ондаған елінде қызмет етеді және Ресейдің көптеген өңірлерінде бар, ол әлемдік мұнай өндірісінің шамамен 2%-ын қамтамасыз етеді және көмірсутектердің әлемдік дәлелденген қорларының 1%-дан астамын бақылайды.
ЛУКОЙЛ 1991 жылғы 25 қарашада РКФСР үкіметінің қаулысымен «ЛангепасУрайКогалымнефть» мұнай концерні ретінде құрылды. Бірлестік Батыс Сібірдегі үш негізгі мұнай өндіруші кәсіпорынды — «Лангепаснефтегаз», «Урайнефтегаз» және «Когалымнефтегазды», сондай-ақ бірқатар мұнай өңдеу зауыттарын қамтыды. 1993 жылы концерн «ЛУКОЙЛ мұнай компаниясы» акционерлік қоғамы болып қайта құрылып, посткеңестік Ресейдегі алғашқы ірі вертикалды интеграцияланған мұнай компанияларының біріне айналды.
«ЛУКОЙЛ» — Батыс Сібірдегі үш қаланың Лангепас, Урай және Когалым (ЛУК) атауларынан және ағылшынның «ойл» (oil — мұнай) сөзінен құралған аббревиатура.
1990-шы және 2000-шы жылдар бойы компания белсенді түрде кеңейіп, жекешелендіруден өтті, қор нарықтарына шықты және Ресейде де, шетелде де ЖҚБ желісін жедел дамытты. Осы кезеңде ЛУКОЙЛ Шығыс Еуропадағы мұнай өңдеу зауыттарын сатып алып, жаңғыртты, Финляндия мен АҚШ нарықтарына шықты, Каспий мен Балтық теңізіндегі теңіз жобаларын игере бастады. 2000-шы жылдардың басына қарай компания мұнай өндіру бойынша әлемдік көшбасшылардың біріне айналды және мемлекеттік корпорациялардан айырмашылығы, Ресей отын-энергетика кешенінің ең ірі жеке қатысушысы болды.
2000-шы және 2010-шы жылдары ЛУКОЙЛ өз қызметінің географиясын Таяу Шығысқа, Батыс Африкаға және Солтүстік Америкаға дейін кеңейтті, Сауд Арабиясында көмірсутектердің қомақты қорларын ашты, қайраңдағы (шельф) кен орындарын игеруді бастады және мұнай мен мұнай өнімдерінің ірі экспорттаушысы ретіндегі позициясын нығайтты. Бүгінде компания белсенді қызметін жалғастыруда, стратегиялық бағдарламаларды іске асырып, әлемдік мұнай-газ нарығының жетекші ойыншыларының бірі болып қала береді.
Хвалынское кен орны 2000 жылы ашылды және ЛУКОЙЛ-дың Каспийдегі негізгі қайраң жобаларының біріне айналды. Хвалынское және көршілес Центральное кен орындарының тарихы 1990-шы жылдардың ортасындағы Ресей мен Қазақстан арасындағы Каспий теңізі айдынын бөлу туралы келіссөздермен тығыз байланысты. Осы уағдаластықтардың нәтижесінде Хвалынское кен орнының операторы «Каспий мұнай-газ компаниясы» бірлескен кәсіпорны болды, онда ЛУКОЙЛ 50% үлеске, «ҚазМұнайГаз» — 25%, француздық TotalEnergies мұнай-газ компаниясы — 18% және француздық GDF Suez (қазіргі Engie) энергетикалық тобы — 8% үлеске ие.
ЛУКОЙЛ Қазақстанда 1997 жылдан бастап, компания осы елдегі алғашқы жобаларын іске асыра бастаған кезден бері белсенді жұмыс істеп келеді. 25 жылдан астам уақыт ішінде ЛУКОЙЛ Қазақстанның мұнай-газ саласына және ел экономикасына 12 миллиард доллардан астам инвестиция салды, 94 миллион тонна мұнай мен 60 миллиард текше метр газ өндірді, сондай-ақ әлеуметтік және қайырымдылық жобаларына шамамен 300 миллион доллар бағыттады.
ЛУКОЙЛ-дың Қазақстандағы негізгі жобалары — алып Қарашығанақ газ конденсаты кен орнын игеруге қатысу, сондай-ақ Каспий қайраңындағы бірлескен жобалар. 2025 жылы «ҚазМұнайГаз» бен ЛУКОЙЛ екі стратегиялық маңызды жобаны — «Қаламқас-теңіз» бен «Хазарды» іске асыруға кірісті, оларды игеруге 6 миллиард доллардан астам тікелей инвестиция салу және 2 мыңнан астам жаңа жұмыс орнын құру жоспарланған.
2026 жылғы наурыздағы жағдай бойынша «Лукойл» АҚШ, Ұлыбритания және ЕО тарапынан айтарлықтай санкциялық қысымда қалып отыр, алайда оның халықаралық бөлімшелері үшін уақытша жеңілдіктер (лицензиялар) қолданылады.
2026 жылғы қаңтарда «Лукойл» өзінің халықаралық активтерінің көп бөлігін америкалық Carlyle инвестициялық компаниясына сату туралы келісімге келді. Мәміле санкцияларға байланысты компанияның халықаралық нарықтардан біржола кетуі үшін батыс реттеушілерінің бақылауымен жүргізілуде.
Дереккөздер:
ЛУКОЙЛ компаниясының ресми сайты
ЛУКОЙЛ компаниясының ресми сайты
«Добывающая промышленность. Центральная Азия» журналының ресми сайты