Қазақ педагогикалық институты
Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің логотипі
Дереккөз: Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің сайты
Қазақ педагогикалық институты — Қазақстанның алғашқы жоғары оқу орны. Институт 1928 жылы 1 қыркүйекте сол жылғы 23 наурыздағы Қазақ АКСР Халық комиссарлары кеңесінің шешімімен құрылды. Бастапқыда жоғары оқу орны Қазақ мемлекеттік университеті деп аталып, Алматыдағы Верный ерлер гимназиясының ғимаратында орналасты. Ашылған жылы онда тек бір ғана педагогикалық факультет болды, оның құрамына үш бөлім кірді: физика-математика, жаратылыстану және лингвистикалық-педагогикалық бөлімдер. 1928/29 оқу жылында институтта 124 студент білім алып, 9 оқытушы-профессор жұмыс істеді.
1930 жылы университет педагогикалық білім беруге бағытталу мақсатында Қазақ педагогикалық институты (ҚазПИ) болып қайта құрылды, ал 1935 жылы оған ұлы қазақ ағартушысы Абай Құнанбаевтың есімі берілді. Институт тез арада бастауыш және орта мектеп мұғалімдерін даярлайтын жетекші орталыққа айналды, мұнда тіл, әдебиет және тарих бойынша алғашқы ғылыми зерттеулер жүргізілді; 1930-жылдардың соңына қарай ол мыңдаған маман даярлап шығарып, КСРО-ның ірі ғылыми-білім беру орталығы мәртебесіне ие болды.
Ұлы Отан соғысы жылдарында (1941–1945) институт өз жұмысын тоқтатпады, оқытушылар мен студенттер эвакуацияланды, олардың көбі тылдағы еңбегі үшін марапатталды, ал түлектер майданға және өндіріске жіберілді. Соғыстан кейін 1946–1956 жылдары мұғалімдерге деген сұранысты қанағаттандыру үшін студенттер саны, әсіресе сырттай оқу бөлімінде күрт өсті. 1960–1970 жылдары ҚазПИ факультеттерді кеңейтіп, білім беру мәселелері бойынша жыл сайынғы конференцияларды қоса алғанда, ғылыми-зерттеу жұмыстарын күшейтті және жатақханалар салып, оқытушылардың тұрғын үй мәселесін шешті; 1978 жылы институттың 50 жылдығына орай КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығымен кадрлар даярлағаны үшін Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды.
1990 жылы институт Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогикалық университеті болып қайта құрылды. 1992 жылы 24 қарашада Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің қаулысымен оқу орны Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетіне айналды. 2000 жылдың тамызында ол «Абай атындағы Алматы университеті» жабық акционерлік қоғамы болып, ал 2003 жылдың желтоқсанында — Білім және ғылым министрлігінің шаруашылық жүргізу құқығындағы «Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті» республикалық мемлекеттік кәсіпорны болып қайта ұйымдастырылды.
Бүгінде ҚазҰПУ — Қазақстанның ірі әрі жетекші университеті, отандық педагогикалық ғылым мен мәдениет орталықтарының бірі. Онда 30 кафедра, соның ішінде 3 жалпыуниверситеттік кафедра жұмыс істейді. 2017 жылы ғылыми-зерттеу институттары мен орталықтары бірнеше ғылыми орталықтар мен зертханаларды қамтитын Ғылыми-инновациялық парк болып қайта құрылды.
Дереккөздер:
Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің ресми сайты