Әмен Азиев (1927-2003)
Әмен Азиев
Дереккөз: Википедия
Әмен Мақатұлы Азиев 1927 жылдың 6 маусымында Қазақ КСР Қарағанды облысының Қарқаралы ауданында (қазіргі – Қазақстан Республикасы) дүниеге келді.
Қазақ ұлттық университетін бітіргеннен кейін (қазір – әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті). Оқумен қатар, 1949-1950 жылдары республикалық «Лениншіл жас» газетінде (қазіргі – «Жас Алаш») жұмыс істеді. 1950 жылдан 1952 жылға дейін — Ұлттық Ғылым Академиясының Тіл және әдебиет институтының кіші ғылыми қызметкері.
1952 жылы Қарағандыға көшіп келіп, еңбек жолын облыстық «Советтік Қарағанды» газетінде бастады (қазіргі – «Орталық Қазақстан»), өнеркәсіптік аймақ туралы мақалалар мен очерктер жаза бастады. Кіші корреспонденттен редакцияның жауапты хатшысына дейін көтеріліп, 1961 жылы Қарағанды телевизия студиясының директорына дейін жетті.
Әмен Азиевтің әдеби қызметі елуінші жылдардың соңында басталды. Жазушының шығармалары қазақтың ұлттық сана-сезіміне, интернационализмге және халықтар достығына арналды. Милиция өміріне арналған «Алтын операция», «Ошаған», «Оянған ар» очерктері облыстық газетте жарияланып, кейін 1965 жылы «Өтелген өкініш» атты жеке кітаппен жарық көрді. Он бес кітаптың, оның ішінде «Өтелген өкініш» (1965), «Шапақ» (1968), «Оянған ар» (1972), «Арпалыс» повестерінің, «Жез таулар» (1977), «Жер жарасы» романдарының, «Ошағыдың мүйісі» (1980) пьесаларының, «Есіл ару», «Мыс ошағы» (1983) пьесасының авторы. «Есіл ару» пьесасы Қарағанды облыстық драма театрының сахнасына қойылды. КСРО Жазушылар Одағының мүшесі (1971)
Әдебиет және тарих ғылымдарымен белсенді айналысты. 1969 жылы диссертация қорғап, қазақ повесі бойынша филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алды. «Қазақ повесі» монографиясының авторы (1989).
Келешекте Орталық Қазақстанда түсті металлургияның қалыптасу және даму тарихын зерттеу қызметтің басты бағыты болды. Қазақ және орыс тілдерінде «Қазыналы Сарыарқа» (1978) және «Сокровища Сары-Арки» (1986) монографияларының, «Орталық Қазақстанның түсті металлургиясының пайда болуы және дамуы» докторлық диссертациясының авторы. Әмен Азиевтің екі романы да осы тақырыпқа арналды: «Мыс белбеу» (1991), «Жер жарасы» (1994) – онда ол отызыншы жылдары өркендеген ауыр өнеркәсіптің қазақ даласына келтірген қиратуын тарихи тұрғыдан сенімді бейнелеген.
Оқытушылық қызметпен айналысқан - Евней Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің (ҚарМТУ) доценті, аға оқытушы, Қарағанды педагогикалық институтының доценті, профессор.
2003 жылдың 4 сәуірінде Алматыда қайтыс болды.
Дереккөздер: