Абдалла II ибн Хусейн (1962ж. туған)
Абдалла II ибн Хусейн
Дереккөз: Король Абдалла II ибн Аль Хусейн, ресми сайт
Абдалла II ибн Хусейн 1962 жылы 30 қаңтарда Иорданияның Амман қаласында дүниеге келді. Король Хусейн ибн Талал мен Патшайым Мунаның үлкен ұлы (Антуанетта Аврил Гардинер, шығу тегі Британия, исламды қабылдаған). Ханзада қазіргі Иорданияның негізін қалаушы Король Абдалла I — нің атымен аталды. Хашимиттер әулетіне жатады, 41-ші ұрпақта Мұхаммед Пайғамбардың тікелей ұрпағы деп аталады (басқа мәліметтер бойынша, 43-ші).
Сандхерст корольдік әскери академиясында (Сандхерст қаласындағы британдық әскери жоғары оқу орны, Беркшир, Англия), Оксфорд (Англия) және Джорджтаун университеттерінде (АҚШ) білім алды. Иорданияның арнайы әскерлерінде қызмет етіп, олардың қолбасшысы атанды (1993-1996). 1996 жылы ол корольдіктің арнайы әскерлерін қайта құрды және жаңа құрылымның - Иордания Корольдігінің арнайы мақсаттағы әскерлерінің бірыңғай қолбасшылығының (1996-1999) басшысы қызметін атқарды. Иордания Қарулы Күштерінің фельдмаршалы, Иордания Корольдік Әуе күштерінің маршалы.
1999 жылы ақпанда әкесі қайтыс болғаннан кейін Иордания королі болып жарияланып, маусым айында таққа отырды. Елдің либералды әлеуметтік-экономикалық реформасын және прогрессивті технологиялар мен білім беруді белсенді дамытуды жақтаушы (Иордания – Таяу Шығыстағы ең білімді елдердің бірі, ересек халықтың сауаттылық деңгейі 95,4% құрайды). Елде өткен саяси реформалар аясында қоғамды шоғырландыруға баса назар аударды. Сыртқы саясатта ол Иордания АҚШ-тың одақтасы болған әкесінің жолын жалғастырды.
Өзінің билігінің басында бірқатар Мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендірді, 2000 жылы Иордания Дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) кіріп, Америка Құрама Штаттарымен (АҚШ) еркін сауда туралы келісім жасасты. Жүргізілген реформалардың нәтижесінде елде 2008 жылға дейін экономикалық өрлеу байқалды, алайда кейінірек Иордания ұлы рецессиямен байланысты қиындықтарға тап болды (2008 жылдан бастап АҚШ-та басталған әлемдік экономиканың дағдарыстық қалпы). Елдің жағдайына «Араб көктемінің» салдары да бірқатар әсер етті - 2010 жылдың басында Таяу Шығыс пен Солтүстік Африка елдерін шарпыған үкіметке қарсы наразылықтар, көтерілістер мен қарулы көтерілістер сериясы орын алды.
Абдалла II конфессияаралық диалог пен Исламды қалыпты түсінуді белсенді қолдайтын көшбасшы ретінде елге танымал. Патшаның бұл ұстанымы елдегі тұрақтылық пен оң халықаралық имиджді қамтамасыз етеді. Бұл әлемдегі ең ықпалды мұсылмандардың бірі және арабтардың ең ұзақ басқарған үшінші көшбасшысы болып саналады.
2001 жылы Египет президенті Хосни Мүбаракпен бірге Палестина-Израиль қақтығысын тоқтату және оның қатысушыларын келіссөздер үстеліне қайтару жоспарын (Египет-Иордания бейбітшілік бастамасы) ұсынды.
2005 жылдың шілдесінде оның бастамасымен Аммандағы Халықаралық мұсылман конференциясында терроризмді, зорлық-зомбылықты және діни төзімсіздікті, сондай-ақ террордың көріністерін исламмен сәйкестендіру әрекеттерін айыптайтын құжат қабылданды («Амман үндеуі»). 2014 жылдың күзінде ол көптеген елдерде тыйым салынған «Ислам мемлекеті» террористік ұйымына қарсы халықаралық коалицияға қосылу туралы шешім жариялады.
2017 жылдың қараша айында Иордания Королі Қазақстанға ресми сапармен келді. Екі ел көшбасшыларының келіссөздерінде Сириядағы соғысты реттеу мәселесі де қозғалды, ол «Астана форматы» - Қазақстанның астанасы Астанада қарсылас тараптар өкілдерінің кездесулері аясында шешілді. Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Иорданияның рөлін ерекше атап өтті: «Астана процесі» Женевадағы келіссөздерге қосымша алаң болып табылады, ол өз тиімділігін көрсетті... Біз сіздің өз еліңіздің аймағыңыздағы ерекше рөлін және сіздің жеке рөліңіз орасан зор екенін атап өтеміз (...) Қазір Сіздің еліңізде Сириядан миллионнан астам босқын бар және сіздің мемлекетіңіз оларға үлкен қаражат жұмсап, гуманитарлық көмек көрсетуде, менің ойымша, бүкіл әлем оны бағалауы тиіс», - деді Президент.
Қазақстан Президенті тағайындаған «Ядролық қарусыз бейбітшілік пен жаһандық қауіпсіздік үшін» сыйлығы Абдалла II ибн Хусейн әл Хашимиге табыс етілді. Марапат 2016 жылдың қазан айында аймақтық тұрақтылықты нығайтуға ерекше үлес қосқан, жаһандық қауіпсіздікке ықпал еткен, сондай-ақ соғыстармен, халықаралық терроризммен, жаппай қырып-жою қаруын, ең алдымен ядролық қаруды таратумен және де кедейлікпен сәтті күрескен әртүрлі елдер мен ұйымдардың көшбасшыларының еңбегін атап өту мақсатында ұйымдастырылды. Иордания монархы бұл сыйлықтың алғашқы иегері болды.
Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Иордания Королі Абдалла II ибн Хусейн әл Хашимиге «Ядролық қарусыз бейбітшілік пен жаһандық қауіпсіздік үшін» сыйлығын табыс етті. 1 қараша, 2017 жыл, Астана
Өз кезегінде, Абдалла II Қазақстан Президентіне арнаған сөзінде: «Сіз Сирия қақтығысын деэскалация жөніндегі күш-жігерді қолдайсыз және Женева келіссөздерін сәтті өткізу үшін жақсы платформа ұсындыңыз. Біз Қазақстанның Астана процесін өткізудегі күш-жігерін жоғары бағалаймыз Сіз бұл әлемді ең жақсы, қауіпсіз орынға айналдырдыңыз және сіздің көшбасшылығыңыз өте маңызды».
Дереккөздер:
Король Абдалла II ибн Аль Хусейн, ресми сайт
Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың қызмет хроникасы