Халықаралық әйелдер күні тарихының шартты басталуы 1857 жылғы 8 наурыз болып саналады. Бұл күні Нью-Йоркте (АҚШ) тоқыма өнеркәсібінде жұмыс істейтін әйелдер ұйымдастырған «бос кәстрөлдер шеруі» өтті. Осылайша олар биліктің назарын ауыр еңбек жағдайлары мен төмен жалақыларға аударып, тең құқықты ашық қорғағысы келді. Дәл осы күн кейіннен «әйелдер күні» атауын береді.
1908 жылы ақпанның соңғы жексенбісінде мыңдаған әйелдер Нью-Йорк көшелеріне қайта шықты. Талаптар аз өзгерді: еңбек жағдайлары мен жалақының жақсаруы және әйелдердің сайлау құқығы.
Халықаралық әйелдер күнін өткізу идеясы неміс және халықаралық жұмысшы қозғалысының белсендісі Клара Цеткинге тиесілі. Ол 1910 жылы 26-27 тамызда өткен Копенгагенде (Дания) жұмыс істейтін әйелдердің екінші халықаралық конференциясында сөйлеген американдық әріптестерінің әйелдер теңдігі үшін күрес тәжірибесін зерттей отырып, Цеткин бүкіл әлемдегі әйелдерге планетаның назарын өз талаптарына аударатын күнді таңдауды ұсынды. Цеткин бастамасын конференцияға қатысқан 17 елден 100-ден астам әйел қолдады. Алайда нақты күні белгіленбеген.
Алғаш рет ер адамдармен экономикалық және саяси құқықтар теңдігі үшін күресте әйелдердің ынтымақтастық күні 1911 жылы 19 наурызда өткізілді: Австрия-Венгрия, Германия, Дания және Швейцарияда бір миллионнан астам әйелдер мен ерлер қатысқан митингілер шеруі болды. 1912 жылы мереке сол елдерде де, бірақ 12 мамырда өткізілді.
8 Наурыз мерекесін өткізу дәстүрі 1914 жылы Австрия-Венгрия, Германия, Дания, Нидерланды, Швейцария, Ресей, АҚШ және басқа елдердің әйелдері дәл осы күні наразылық немесе ынтымақтастық митингілерін өткізгеннен кейін күшейе бастады. Бұл күн 1857 және 1908 жылдары 8 наурызда өткен АҚШ-тағы тоқыма фабрикаларының жұмысшыларының ірі ереуілдерін еске алу үшін таңдалды деп саналады.
1975 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) Халықаралық әйелдер жылын жариялауды және Мехикода әйелдердің жағдайы туралы алғашқы конференцияны өткізуді ұсына отырып, әйелдер мәселелеріне әлемдік қоғамның назарын аударды. Конференцияның ұсынысы бойынша БҰҰ ГА-ның 1975 жылғы 15 желтоқсандағы қарарымен 1976-1985 жылдар аралығындағы кезең онжылдық болып жарияланды БҰҰ Әйелдері: теңдік, даму және бейбітшілік.
1978 жылы 28 қарашада Біріккен Ұлттар Ұйымының білім, ғылым және мәдениет Ұйымы (ЮНЕСКО) Бас конференцияның 20-шы сессиясында 8 наурызды Халықаралық әйелдер күні ретінде атап өтуді ұсынды.
Халықаралық әйелдер күні мемлекеттік деңгейде негізінен бұрынғы кеңестік республикалар елдерінде ресми мереке болып танылды. Ресейде, Грузияда, Қазақстанда және Қырғызстанда, сондай — ақ Кубада, Вьетнамда және 30-ға жуық басқа мемлекеттерде бұл жұмыс күні емес. Бүгінгі күні - бұл мерекенің енді саяси астары жоқ. Бұл махаббат, сұлулық пен мейірімділік тойланатын барлық әйелдер күні болды.
Дереккөздер:
«ҚазАқпарат» Халықаралық ақпараттық агенттігі
GOV.kz Мемлекеттік органдардың интернет-ресурстарының бірыңғай платформасы
«Менің өмірім. Тәуелсіздікке» кітабы бойынша іздеу