Еуразиялық экономикалық одақ / ЕАЭО
Еуразиялық экономикалық одақтың эмблемасы
Дереккөз: ЕАЭО
Еуразиялық экономикалық қоғамдастық (ЕурАзЭҚ) – бұл Ресей, Қазақстан, Беларусь, Қырғызстан және Тәжікстанмен экономикалық және гуманитарлық салаларда интеграцияны нығайту үшін құрылған халықаралық экономикалық ұйым.
ЕурАзЭҚ-ты құру туралы шартқа 2000 жылы 10 қазанда Астанада (Қазақстан) қол қойылды және оны барлық мүше мемлекеттер ратификациялағаннан кейін 2001 жылы 30 мамырда күшіне енді.
Қоғамдастық құрылған сәттен бастап оның мүшелері бес мемлекет болды: Беларусь, Қазақстан, Қырғызстан, Ресей және Тәжікстан. 2006 жылдың қаңтарында ұйымға Өзбекстан қосылды (2008 жылдың қазанында қатысуын тоқтатты).
Еуразиялық экономикалық одақ туралы шартқа қол қою кезінде Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңеске мүше мемлекеттердің басшылары. Астана, 2014 жылғы 29 мамыр
Дереккөз: ЕАЭО сайты
ЕурАзЭҚ-та бақылаушы мәртебесіне Украина, Молдова және Армения, сондай-ақ Мемлекетаралық авиация комитеті мен Еуразиялық даму банкі ие болды. 2003 жылы қоғамдастық БҰҰ Бас Ассамблеясында бақылаушы мәртебесін алды.
ЕуразЭҚ-тың құрылу себептері:
• Мүше мемлекеттердің экономикалық ынтымақтастығын, өзара саудасын дамыту.
• Кеден одағын (өзара сауда ережелері жеңілдетілген бірыңғай кедендік аумақ, 2010 жылы құрылды) құру процесін ілгерілету.
• Бірыңғай экономикалық кеңістікті (БЭК, адамдардың, тауарлардың, қызметтердің және капиталдың еркін қозғалысын қамтамасыз ететін ортақ нарық, 2012 жылы ресмиленді) құру процесін ілгерілету.
• Мүше мемлекеттердің әлемдік экономикаға және халықаралық сауда жүйесіне кірігу кезіндегі әрекеттерін үйлестіру.
ЕурАзЭҚ Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың еуразиялық кеңістікте бұрынғы КСРО елдерінің экономикалық одағын құру идеясын жүзеге асыру кезеңдерінің бірі болды. Бұл ұсыныс алғаш рет оның 1994 жылы Мәскеудегі Ломоносов атындағы университетінде сөйлеген сөзінде айтылды. «Тәуелсіздік дәуірі» атты кітабында Нұрсұлтан Назарбаев ЕурАзЭҚ құрылған алғашқы күндерден бастап Қазақстан ұйымның қызметі мемлекеттердің ұлттық мүдделеріне және халықтардың қажеттіліктеріне сай болуы үшін күш салғанын атап өткен.
Атқарған жұмыс кезеңі ішінде ЕурАзЭҚ халықаралық ұйымдармен өзара іс-қимыл туралы 35 келісімге, сондай-ақ қатысушы елдер арасында сауда, инвестиция, жоғары технологиялардан бастап гуманитарлық байланыстарға дейінгі әртүрлі салаларда 215 шарттар мен келісімдерге қол қойды. 170 миллионнан астам адам тұратын ортақ нарықта жұмыс істеудің бірыңғай ережелері белгіленді. Кеден одағы мен Бірыңғай экономикалық кеңістіктің нормалары ресімделді. Дағдарысқа қарсы қор және еуразиялық интеграцияның басқа да құрылымдары құрылды.
Еуразиялық экономикалық одақтың мүшелері
Дереккөз: ЕАЭО
2014 жылдың 10 қазанында Минск қаласында өткен ЕурАзЭҚ-тың ең жоғары басқару органы — Мемлекетаралық кеңестің соңғы отырысында Еуразиялық экономикалық қоғамдастықтың қызметін 2015 жылдың 1 қаңтарынан бастап тоқтату туралы шартқа қол қойылды. Себебі — Еуразиялық экономикалық одақтың жұмыс істеуінің басталуы. ЕурАзЭҚ аясында жасалған келісімдер мен құжаттардың көпшілігі жаңа құрылымда өз күшін сақтап қалды.
2015 жылдың 29 мамырында Еуразиялық экономикалық одақ пен Вьетнам еркін сауда аймағын құру туралы келісімге қол қойды. Бұл ЕАЭО-ның үшінші тараппен жасасқан жеңілдікті сауда шарттары туралы алғашқы халықаралық келісімі. Келісім ЕАЭО елдері мен Вьетнам арасындағы тауар саудасын тарифтік ырықтандыру жағдайларын қамтиды, бұл келісімге қатысушылардың тауар номенклатурасына енгізілген тауарлардың көпшілігіне импорттық кедендік баждарды төмендету немесе нөлге теңестіру арқылы жүзеге асырылады.
Дереккөздер:
Еуразиялық экономикалық комиссия
Қазақстан Республикасының Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі