Ангела Меркель

Ангела Меркель
Дереккөз: Германия Федералды канцлерінің сайты

Ангела Меркель (туған кездегі тегі - Каснер) 1954 жылы Гамбургте лютерандық діни қызметкер және ағылшын тілі мұғалімінің отбасында дүниеге келген. Көп ұзамай оның отбасы Германия Демократиялық Республикасына көшті (ГДР, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде КСРО басып алған Германия территорияларында 1949-1990 жылдары болған социалистік мемлекет).
1978 жылы Лейпцигтегі Карл Маркс университетін бітірді (қазіргі Лейпциг университеті, Германия). Оқуды бітіргеннен кейін ГДР Ғылым Академиясының Орталық институтында Физикалық химия факультетінде жұмыс істеді. 1986 жылы кванттық физика бойынша диссертация қорғап, жаратылыстану ғылымдарының докторы дәрежесін алды.
Саяси мансабын 1989 жылы «Демократиялық серпіліс» партиясына кіруден бастады. Бір жылдан кейін ол Христиан-демократиялық одақ (ХДС) партиясының мүшесі болды. Германия Федеративтік Республикасы мен ГДР біріктірілгеннен кейін 1990 жылы Бундестагтың ХДС-дан депутаты болып сайланды (Германияның бір палаталы Парламенті). 
1991 жылы Германия үкіметінің құрамына кірді. Ангела Меркель әйелдер мен жастар министрі (1994 жылға дейін) және қоршаған ортаны қорғау министрі (1998 жылға дейін) қызметтерін атқарды. 2000 жылы партия тарихындағы алғашқы әйел Төраға атанды. 2005 жылы Ангела Меркель бастаған ХДС және Христиан-әлеуметтік одақ (ХСС) коалициясы мезгілінен бұрын өткен  парламенттік сайлауда жеңіске жетті.
2005 жылдың қарашасында Германияның Федералды канцлері болып сайланды. Бұл қызметтегі алғашқы әйел және үкіметтің ең жас басшысы болды (51 жаста). Сайлау қорытындысы бойынша үш рет қайта сайланды (2009, 2013 және 2017 жылдары). Канцлерлік кезеңде ол 2008-2013 жылдардағы әлемдік экономикалық дағдарысқа, 2015 жылы Еуропадағы көші-қон дағдарысына және 2020 жылы басталған COVID-19 пандемиясына тап болды. 2021 жылы төртінші мерзімінің соңында ол канцлердің өкілеттігін тастап, саясаттан кетті.

 
Ангела Меркель
Дереккөз: Wikimedia Commons 

2014 жылы Украинаның оңтүстік-шығысында қақтығыс басталғаннан кейін Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың делдалдығымен Минскіде бейбіт келіссөздердің бастамашыларының бірі ретінде сөз сөйледі. Кездесу 2015 жылдың ақпан айында Ресей президенті Владимир Путиннің, Украина президенті Петр Порошенконың, Франция президенті Франсуа Олландтың және Ангела Меркельдің қатысуымен «Норман форматында» өтті. Нәтижесінде Украина қақтығысын реттеу шаралары бар құжаттар пакеті - Минск келісімдері қабылданды.
Минск кездесуінің қорытындысы бойынша Нұрсұлтан Назарбаевпен телефон арқылы сөйлескенде Ангела Меркель Қазақстан Республикасы Президентінің Украинада бейбіт реттеуді ілгерілетудегі күш-жігерінің маңыздылығын атап өтіп, одан осы бағыттағы жұмысты жалғастыруды сұрады. Алайда, 2022 жылдың желтоқсанында, зейнеткерлікке шыққаннан кейін, die Zeit басылымына берген сұхбатында Ангела Меркель «2014 жылғы Минск келісімі Украинаға уақыт беру әрекеті болды» деп мәлімдеді және келіссөздер жүргізушілер бұл тек «жанжалды тоқтату» екенін түсінді. Бұл сөз Ресей, Қазақстан, Беларусь тараптарымен келіссөздер процесіне қатысушылардың таңданысын және сыни пікірлерін тудырды.
Ангела Меркель Германияның ең жоғары наградасымен, «Еңбегі үшін» орденімен (2008), еуроаймақтағы экономикалық дағдарысты еңсеруге қосқан үлесі үшін Ұлы Карл халықаралық сыйлығымен (2008), босқындарға көмектескені үшін Евгений жауынгер сыйлығымен және басқа да наградалармен марапатталды. Forbes журналы бойынша 14 рет әлемдегі ең ықпалды әйел болды.  
Ангела Меркель еуропалық саясаттағы сіңірген еңбегі және Еуропаның мәдени және тарихи құндылықтарын арттырғаны үшін V Карл атындағы Еуропалық сыйлықпен (2021) марапатталды. Сол жылы Меркель Құрметті Легион француз орденінің Үлкен кресімен де марапатталды.
2022 жылы Ангела Меркель босқындарды қабылдаудағы күш-жігері үшін Феликс Уфуэ-Буаньи атындағы Бейбітшілік сыйлығын алды. ЮНЕСКО-ның мәлімдемесінде әділқазылар алқасы оның 2015 жылы Сирия, Ирак, Ауғанстан және Эритреядан келген 1,2 миллионнан астам босқынды қабылдау туралы «батыл шешіміне» қатты әсер еткенін атап өтті. Сол жылы ол «жүздеген мың үмітсіз адамдарды қорғауға қамқорлық танытқаны үшін көшбасшылығы, батылдығы және жанашырлығы» үшін Нансен сыйлығымен марапатталды.  2023 жылы Ангела Меркель Германия Федеративтік Республикасының ең жоғары наградаларының бірі – «ГФР алдындағы еңбегі үшін» орденінің арнайы дәрежесін – ерекше үлгідегі Үлкен крестін алды. Оған сонымен қатар Sciences Po («Сьянс по») Саяси зерттеулер институтының (Франция, 2023) құрметті докторы атағы берілді.

Дереккөздер:
ТАСС 
РБК 
Қазақстан Республикасы Президентінің сайты 
Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің қызмет шежіресі