Нұртас Оңдасынов (1904 – 1989)

Атауы: Нұртас Оңдасынов
Дереккөз: Qazaquni.kz

Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов 1904 жылы 13 (26) қазанда Түркістан облысы, Сауран ауданы, Уч каюк ауылында дүниеге келген. 1916 жылы отбасы Ташкентке көшті (қазіргі - Өзбекстанның астанасы)

Ташкент орман шаруашылығы техникумын бітіріп, Қызылорда, Жамбыл және Шымкент Су шаруашылығы мекемелерінде жұмыс істеді. Ташкент Орта Азия университетінің ирригация институтында оқып, Қазақ орман шаруашылығының басшысы болып жұмыс істеді.

1938 жылы Шығыс Қазақстан облыстық атқару комитетінің (облыстық атқару комитеті, жергілікті жердегі мемлекеттік билік органы) төрағасы болды. 
13 жыл ішінде - 1938 жылғы 17 шілдеден 1951 жылғы қыркүйекке дейін — Қазақ КСР Халық Комиссарлары Кеңесінің-Министрлер Кеңесінің Төрағасы. Осы кезеңде, оның ішінде – соғыс жылдарында - республикада ауыл шаруашылығы жаңа деңгейге көтерілді, жүздеген өнеркәсіптік және мәдени нысандар іске қосылды, бірнеше жоғары оқу орындары ашылды, Мойынты-Шу және Қандыағаш-Гурьев темір жолдары салынды, мұнай мен газдың жаңа кен орындарын игеру басталды.
Нұртас Оңдасынов 1942 жылы Қарағанды металлургия комбинатының («Қазақстандық Магнитка») іргетасы қаланған Қазақ металлургия зауытын салудың бастамашыларының бірі болып саналады. Осы кезеңде он жыл ішінде Қазақстанның болашақ басшысы Дінмұхамед Қонаев Нұртас Оңдасыновтың орынбасары болып жұмыс істеді.

1954-1955 жылдары Жоғары партия мектебін бітіргеннен кейін Нұртас Оңдасынов Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Төрағасы қызметін атқарды.

1955 жылдың мамырынан – Гурьев облыстық атқару комитетінің төрағасы (қазір — Атырау облысы), ал 1957 жылдың қаңтарынан-Қазақстан Коммунистік партиясы Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы. 1-4 шақырылымдардың - КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты.  

1962 жылдан бастап - зейнеткерлікке шықты. Шығыстану саласында ғылыми жұмыстармен айналысқан. Басылымға араб-қазақ және парсы-қазақ түсіндірме сөздіктерін дайындады. КОКП Орталық Комитетінің марксизм-ленинизм институты жанындағы коммунист-ардагерлердің тарихи-әдеби бірлестігі бюросының мүшесі, сондай-ақ оның қазақ секциясының басшысы болып жұмыс істеді.

1989 жылы 1 қарашада Мәскеуде қайтыс болды.

Үш Ленин орденімен, екі Еңбек Қызыл Ту орденімен, көптеген медальдармен және Құрмет грамоталарымен марапатталған. Түркістанда Нұртас Оңдасыновтың өмірі мен қызметіне арналған мұражай ашылды. Дүниежүзілік қазақтар қауымдастығының бастамасымен және қолдауымен Нұртас Оңдасынов туралы «Биліктен биік тұлға» деректі фильмі түсірілді

Дереккөздер: 
Новое ТВ